Hiqni kufizimin 5% të buxhetit, rrezik për borxh të fshehur

TIRANË – 29 gusht 2025

Fondi Monetar Ndërkombëtar ka ngritur alarmin mbi projektligjin e ri për koncesionet dhe partneritetet publik-privat (PPP), duke e cilësuar si një paketë që jo vetëm nuk zgjidh problemet ekzistuese, por i thellon ato. Analiza e Departamentit të Çështjeve Fiskale në FMN ka evidentuar 22 vërejtje kryesore, mes të cilave më e rënda është mungesa e tavanit buxhetor prej 5% të të ardhurave tatimore për financimin e PPP-ve.

Në ligjin aktual, ky kufi shërben si garanci për të mos lejuar qeverinë të tejkalojë përmasat fiskale në financimin e kontratave koncesionare. Në projektligjin e ri, ky kufizim mbetet vetëm për pushtetin vendor, ndërsa qeveria qendrore lihet pa kufi, duke hapur rrugën për një rritje të paqartë dhe potencialisht të pakontrolluar të borxhit të fshehur.

Çfarë kërkon FMN?

• Kategorizim i qartë i rreziqeve – Fondi rekomandon që rreziqet fiskale të përcaktohen si kontraktuale ose të nënkuptuara, duke shmangur termat e huaj “explicit” dhe “implicit” që nuk ekzistojnë në terminologjinë ligjore shqiptare.
• Eliminim i propozimeve të pakërkuara – Sot, mbi 80% e PPP-ve kanë ardhur si propozime të pakërkuara, të cilat sipas FMN rrisin korrupsionin dhe vendimmarrjet jo transparente.
• Heqje të rimbursimeve për studimet e refuzuara – Pagesa për studime fizibiliteti edhe kur projektet nuk pranohen shihet si nxitje për propozime të dobëta dhe pa cilësi.
• Përfshirje më të fortë të Ministrisë së Financave – Që nga planifikimi, vlerësimi i rrezikut, deri te miratimi dhe menaxhimi i kontratave, FMN kërkon që financat publike të jenë aktor kyç për të shmangur ekspozimin fiskal.
• Raportim periodik në Kuvend – Çdo vit, Ministria e Financave duhet të paraqesë një raport të plotë mbi ndikimin e PPP-ve në buxhet.
• Transparencë dhe stabilitet kontratash – Ndryshimet e shpeshta pas nënshkrimit krijojnë pasiguri dhe duhet të kufizohen vetëm për arsye madhore.

Alarm për financat publike

FMN paralajmëron se mungesa e kufizimit buxhetor dhe dobësitë në projektligj rrezikojnë të krijojnë një spiralë borxhi të fshehur për Shqipërinë, duke cenuar stabilitetin fiskal dhe besimin te tregjet financiare. Po ashtu, Fondi kërkon një harmonizim të plotë të kuadrit ligjor për PPP-të me ligjin për Investimet Publike dhe rregulloret buxhetore ekzistuese.

Qeveria shqiptare ka shpallur nismën për një projektligj të ri me qëllim eliminimin e propozimeve të pakërkuara dhe rritjen e transparencës. Por, sipas FMN, zbatimi i rekomandimeve do të jetë thelbësor për të shmangur një tjetër cikël kontratash klienteliste që mund të kthehen në barrë të rëndë për qytetarët dhe buxhetin e shtetit.