3,270 ton misër në Portin e Durrësit, a po po hyn rreziku në zinxhirin ushqimor?

Mëngjesi në Portin e Durrësit sjell një pyetje që nuk pret përgjigje burokratike, por prova: kur në Shqipëri shkarkohen mijëra tonë misër për ushqim blegtoral, a kryhen analizat laboratorike për aflatoksinë para se ngarkesa të hyjë në treg, apo gjithçka mbetet te formulari dhe vula?

Shqetësimi është konkret. Një blegtor kërkon të blejë misër me origjinë nga Rusia, por nuk ka asnjë garanci të qartë publike nëse produkti është testuar, me çfarë rezultati është testuar, nga cili laborator dhe mbi çfarë protokolli është lejuar të qarkullojë. Kjo nuk është paranojë. Është një alarm i arsyeshëm, sidomos pasi vetë AKU ka pranuar ditët e fundit se ka bllokuar pesë ngarkesa misri blegtoral me aflatoksinë B1 mbi normë, katër nga Serbia dhe një nga Greqia, me destinacion asgjësimin ose kthimin në origjinë.

Rasti bëhet edhe më i rëndë nga precedenti i afërt. Mediat kanë raportuar se në Shkodër u bllokuan 104 ton misër të dyshuar me aflatoksinë, por më pas në magazinë u gjet vetëm një pjesë e vogël e sasisë, duke ngritur dyshime serioze se produkt i pasigurt mund të jetë hedhur në treg.

Kjo e kthen pyetjen për ngarkesën prej 3,270 tonësh në Portin e Durrësit në një çështje të sigurisë publike, jo thjesht të tregtisë. Sepse aflatoksinat nuk janë një “defekt” i zakonshëm cilësie. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, ato konsiderohen kancerogjene gjenotoksike dhe aflatoksina B1 është forma më potente e këtij grupi. EFSA ka theksuar po ashtu se duhet monitoruar posaçërisht aflatoksina B1 në ushqimet e importuara për kafshë dhe aflatoksina M1 në qumësht, pikërisht sepse ndotja mund të kalojë nga ushqimi blegtoral në zinxhirin ushqimor.

Pra, këtu nuk flitet vetëm për misër. Flitet për qumështin, djathin, mishin dhe gjithë hallkën që prek konsumatorin.

Ligji shqiptar e ka të qartë barrën e kontrollit. Sipas kuadrit të AKU-së, importuesi i ushqimit për kafshë duhet të paraqesë në pikën e inspektimit kufitar kërkesën për kontroll të kontingjentit, pikërisht për të përcaktuar sigurinë e produktit. Vetë sistemi i PIK-eve ekziston për kontrollin e ushqimeve dhe ushqimit për kafshë në kufi.

Në teori, pra, ngarkesa e misrit nuk duhet të kalojë pa dokumentacion, pa mostër, pa analizë dhe pa vendim. Në praktikë, alarmi që del nga terreni është tjetër: a mjafton infrastruktura dhe personeli i AKU-së për të mbuluar ngarkesa të kësaj shkalle? Një raportim mediatik ka ngritur më herët shqetësimin se në PIK-un e AKU-së në Portin e Durrësit kishte vetëm dy inspektorë, duke vënë në dyshim kapacitetin real të kontrollit në portin kryesor hyrës të vendit.

Kjo është pika ku heshtja bëhet problem.

Për ngarkesën konkrete prej 3,270 tonësh misër, deri tani nuk ka një njoftim publik të verifikueshëm nga AKU ose nga institucionet portuale që të tregojë:
• datën e mbërritjes së ngarkesës;
• subjektin importues;
• vendin e saktë të origjinës;
• laboratorin që ka bërë analizën;
• raportin analitik për aflatoksinën B1;
• masën administrative të marrë para hedhjes në treg.

Pa këto të dhëna, çdo deklaratë se “ngarkesa është e sigurt” vlen zero.

Pyetjet që AKU duhet t’u përgjigjet publikisht janë të drejtpërdrejta:
1. A është marrë mostër zyrtare nga ngarkesa prej 3,270 tonësh misër në Portin e Durrësit?
2. Në cilin laborator është analizuar dhe cili është rezultati i aflatoksinës B1?
3. A është lejuar zhdoganimi dhe qarkullimi i mallit para daljes së rezultatit përfundimtar?
4. A është njoftuar RASFF/INFOSAN nëse ka pasur dyshime ose tejkalim norme, si në rastet e fundit?
5. A ka gjurmueshmëri të plotë për destinacionin final të kësaj sasie?

Nëse AKU dështon në kontrollin e një ngarkese të tillë, pasoja nuk ndalet te importuesi. Ajo futet në stalla, kalon në qumësht, prek fermat dhe përfundon te tavolina e qytetarit.

Për këtë arsye, çdo blegtor që blen misër të importuar duhet të kërkojë para pagesës:
• certifikatën e origjinës;
• certifikatën shëndetësore/veterinare të ngarkesës;
• raportin laboratorik për aflatoksinën B1;
• numrin e lotit dhe dokumentin e gjurmueshmërisë.

Pa këto, blerja është verbërisht me risk.

Pas skandalit të fundit me ngarkesat e bllokuara për aflatoksinë, AKU nuk mund të kërkojë më besim. Duhet të publikojë prova. Sepse 3,270 ton misër pa transparencë nuk është thjesht mall. Është një rrezik i mundshëm me peshë industriale.