Mision i pamundur për shumicën e familjeve

Të dhënat e vitit 2025 nga sondazhi i SecuriMeter i Këshillit Rajonal të Bashkëpunimit tregojnë se vetëm një e treta (33.1%) e të anketuarve në gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor (WB6) ndihen të sigurt se familja e tyre mund të përballojë një shpenzim të papritur prej 1,000 eurosh pa marrë borxh ose pa kërkuar ndihmë nga të tjerët. Kjo përfaqëson një rënie të lehtë krahasuar me vitin 2024, kur kjo shifër ishte 36.7%, duke sugjeruar një përkeqësim të perceptimit për qëndrueshmërinë financiare.

Shqipëria raporton nivelin më të lartë të pasigurisë financiare në vitin 2025, me 54.5% të të anketuarve që deklarojnë se nuk do të mund ta mbulonin një shpenzim të tillë në mënyrë të pavarur, një rritje e lehtë nga 53.3% në vitin 2024. Në mënyrë të ngjashme, Maqedonia e Veriut shfaq një nivel të lartë vulnerabiliteti, me pothuajse gjysmën e të anketuarve (48.1%) që nuk janë në gjendje të përballojnë një kosto emergjente të tillë në vitin 2025.

Në kontrast, Kosova dallohet me nivele relativisht më të larta besimi: 50.1% e të anketuarve deklaruan se mund ta përballonin këtë shpenzim, një përmirësim i ndjeshëm nga 38.2% në vitin 2024. Kjo sugjeron një ndryshim të mundshëm në perceptimin e stabilitetit ekonomik. Bosnja dhe Hercegovina dhe Mali i Zi tregojnë gjithashtu njëfarë përmirësimi ose stabiliteti, me rreth një të tretën e të anketuarve që në vitin 2025 deklarojnë se mund ta përballojnë këtë kosto, megjithatë këto shifra ende pasqyrojnë një rezervë financiare të kufizuar për shumë familje.

Serbia paraqet vetëm 25.2% e të anketuarve që mund të përballonin një shpenzim prej 1,000 eurosh, një rënie e dukshme nga 35.0% në vitin 2024. Për më tepër, Serbia kishte përqindjen më të lartë të të anketuarve që u përgjigjën “vështirë të thuhet” në vitin 2025, me 38.7%, duke treguar rritje të pasigurisë ose mungesë qartësie mbi financat familjare.

Në përgjithësi, të dhënat tregojnë se shumica e familjeve në të gjithë rajonin ndihen financiarisht të papërgatitura për të përballuar edhe shpenzime relativisht modeste të papritura. Situata ka ngecur ose është përkeqësuar në shumë vende të WB6 midis viteve 2024 dhe 2025, duke reflektuar një brishtësi të vazhdueshme ekonomike dhe duke nxjerrë në pah presione themelore që mund të nxisin emigracionin ose të kufizojnë mirëqenien në rajon.

Kur këto rezultate krahasohen me të dhënat mbi pagat mesatare për vitin 2025, bëhet edhe më e qartë se sa të cenueshme financiarisht mbeten shumë familje në WB6, edhe mes atyre që janë të punësuar.

Në vendet e WB6 me pagat mesatare neto më të larta, Mali i Zi (1,014 euro në maj 2025) dhe Serbia (920 euro në maj 2025), vetëm 32% dhe respektivisht 25% e popullsisë mund të përballojnë një shpenzim të papritur prej 1,000 eurosh, që është afërsisht sa paga e një muaji. Situata është edhe më e vështirë në Maqedoninë e Veriut dhe Shqipëri, ku pagat mesatare mujore neto ishin rreth 744 euro dhe 662 euro. Në të dyja vendet, pothuajse gjysma e të anketuarve (48.1% në Maqedoninë e Veriut dhe 54.5% në Shqipëri) thanë se nuk mund ta përballonin një shpenzim prej 1,000 eurosh, një shumë që përfaqëson rreth 1.3 deri në 1.5 herë pagën mesatare mujore, duke e bërë atë të paarritshme për shumë familje.

Edhe në Bosnje dhe Hercegovinë dhe Kosovë, ku niveli i besimit ishte relativisht më i lartë (35.4% dhe 50.1% deklaruan se mund ta përballonin), pagat mesatare prej 805 euro dhe 639 euro tregojnë se çdo goditje financiare e këtij niveli do të kërkonte planifikim serioz ose përdorimin e kursimeve të kufizuara, nëse ato ekzistojnë.

Të dhënat zbulojnë se familjet në të gjithë rajonin jo vetëm që operojnë me buxhete të ngushta, por edhe ato me të ardhura mesatare mbeten vetëm një shpenzim i papritur larg vështirësive financiare./ekofin.al