Mbrëmja e sotme nis me një emër që prej kohësh ndodhet në qendër të vendimmarrjes për sektorët më të ndjeshëm të shtetit: Pirro Vëngu. Aktualisht në krye të Ministrisë së Mbrojtjes, ai drejton një prej institucioneve ku qarkullojnë qindra milionë euro për armatime dhe investime strategjike, shpesh të shoqëruara me dyshime për mënyrën e menaxhimit dhe transparencën e tyre. Në një periudhë kur buxhetet për mbrojtjen janë në rritje, duket se Vëngu konsiderohet nga qeveria si njeriu i duhur për të administruar fonde të mëdha në momente delikate.
Ky emision ndalet tek një seri rastesh të dyshuara për shkelje të rënda financiare gjatë kohës kur Pirro Vëngu drejtonte Autoritetin Portual Durrës. Bëhet fjalë për praktika që sipas dokumenteve auditore përfshijnë dhjetëra miliona euro dhe që nuk janë ngritur vetëm nga investigimet mediatike, por edhe nga Kontrolli i Lartë i Shtetit. Pikërisht ky institucion ka sinjalizuar një dëm financiar mbi 12 milionë euro vetëm në një nga episodet e analizuara.
Redaksia e emisionit Plug ka siguruar ekskluzivisht një projekt-raport auditimi mbi përputhshmërinë dhe rregullsinë financiare në Autoritetin Portual Durrës, i përgatitur në maj të vitit 2024. Ende nuk ka një konfirmim zyrtar nëse ky dokument është final apo nëse është referuar pranë SPAK për hetime të mëtejshme. Megjithatë, përmbajtja e tij hedh dritë mbi mënyrën e menaxhimit të fondeve publike dhe vendimmarrjeve gjatë periudhës kur Vëngu ishte në krye të portit.
Auditimi, i miratuar nga drejtuesi i KLSH-së dhe i zhvilluar nga tetori 2023 deri në janar 2024, ka përfshirë veprimtarinë e Autoritetit Portual për periudhën 2021–2022. Kontrolli është fokusuar jo vetëm tek operacionet financiare, por edhe tek vendimmarrja e strukturave drejtuese, menaxhimi i investimeve, shpenzimet operative, politikat e pagave dhe shpërblimeve, kontratat e shërbimeve, marrëveshjet koncesionare dhe realizimi i plan-biznesit.
Sipas gjetjeve, shkeljet janë shtrirë në disa nivele të administrimit të institucionit: nga dhënia e bursave në kundërshtim me ligjin, tek tendera të diskutueshëm për projektin e Portit të Ri dhe shpenzime të kryera pa miratimin e ministrisë përgjegjëse. Gjithashtu janë evidentuar pagesa për shërbime juridike që sipas rregullave duhet të mbuloheshin nga institucione të tjera shtetërore. Megjithatë, fokusi kryesor i analizës janë procedurat e prokurimit të zhvilluara gjatë drejtimit të Vëngut.
Struktura drejtuese e portit përbëhej nga një këshill me shtatë anëtarë, të deleguar nga institucione të ndryshme shtetërore dhe sektori privat. Përbërja e këtij bordi ka pësuar ndryshime gjatë viteve të auditimit, ndërsa disa prej emrave të përfshirë kanë mbajtur poste të rëndësishme edhe në institucione të tjera. Sipas analizës së dokumenteve, ndikimi politik në vendimmarrje ka qenë i pranishëm dhe ka ndikuar në orientimin e projekteve dhe tenderave.
Në aspektin financiar, një nga çështjet kryesore lidhet me plan-biznesin trevjeçar 2021–2023 të Autoritetit Portual. Fillimisht i miratuar në fund të vitit 2020, ky plan u rishikua në fund të vitit 2023, kur periudha e zbatimit të tij pothuajse kishte përfunduar. Sipas auditimit, ndryshimet nuk prekën të ardhurat e parashikuara, por rritën ndjeshëm shpenzimet dhe investimet. Vetëm për vitin 2021, shpenzimet u rritën me qindra milionë lekë, ndërsa investimet me rreth 16 milionë euro, duke ulur fitimin e parashikuar.
Audituesit theksojnë se këto ndryshime janë bërë pas faktit dhe nuk janë dërguar për miratim tek ministria përkatëse, duke ngritur pikëpyetje për ligjshmërinë e procedurës. Në të njëjtën kohë, rritja e investimeve lidhet me projekte të rëndësishme, përfshirë studimet dhe konsulencat për portin e ri në Porto Romano.
Në vitet 2021–2022, Autoriteti Portual Durrës ka zhvilluar tendera me vlerë totale rreth 3.2 miliardë lekë, ose mbi 30 milionë euro. Vetëm për konsulenca teknike dhe projekte të detajuara të portit të ri janë shpenzuar rreth 9 milionë euro. Auditimi evidenton mangësi serioze në dokumentacionin e prokurimeve, duke e bërë të vështirë gjurmimin e plotë të procedurave dhe vlerësimin e saktë të vendimmarrjes.
Një pjesë e konsiderueshme e fondeve është përqendruar në tre procedura për blerjen e vinçave portualë, pas ndërprerjes së kontratave me operatorë privatë. Këto tendera, me vlerë mbi 1.2 miliardë lekë, përbëjnë mbi 30% të totalit të prokurimeve për dy vitet e analizuara. Sipas auditimit, kostoja e këtyre vendimeve vazhdon të rëndojë mbi financat publike dhe, në fund, mbi taksapaguesit.
Investigimi i plotë i këtyre procedurave dhe mënyra si janë menaxhuar fondet publike mbetet një çështje me interes të lartë publik, ndërsa mbetet për t’u parë nëse dokumentet auditore do të çojnë në hetime të mëtejshme nga organet e drejtësisë.
