ABC News si lavatriçe pastrimi parash, 4 vite pa bilance dhe transaksione të dyshimtë

Një seri të dhënash financiare dhe dokumentesh të regjistrimit të kompanive hedhin dyshime serioze mbi mënyrën se si kontrollohet dhe financohet televizioni ABC News në Tiranë. Sipas raportimeve të publikuara nga portali  ‘Prapaskena’, televizioni rezulton të jetë përfshirë në një strukturë të ndërlikuar pronësie dhe në lëvizje financiare me burim të paqartë, ndërsa për disa vite rresht nuk rezultojnë të depozituara bilancet financiare.

Televizioni ABC News u mor nën kontroll në vitin 2022 nga biznesmeni nga Kosova Shkëlqim Devolli, përmes një strukture kompanish të regjistruara në Shqipëri. Pronari formal i kësaj strukture është Esat Bojku, i cili në dokumente zotëron 100% të kapitalit të shoqërisë “Media Holding” sh.p.k..

Kjo kompani zotëron më pas 100% të kapitalit të “A.B.C. Management” sh.p.k., e cila është kompania që kontrollon drejtpërdrejt televizionin ABC News. Struktura e krijuar përbën një zinxhir të qartë pronësie ku Bojku rezulton pronar në letra, ndërsa kontrolli real i medias i atribuohet biznesmenit Devolli.

Kompani e re me kapital minimal dhe blerje milionëshe 

Sipas dokumenteve të regjistrimit, kompania Media Holding është themeluar më 5 tetor 2022 nga Esat Bojku me një kapital fillestar prej vetëm 1 milion lekësh.

Vetëm dy javë më pas, më 19 tetor 2022, kjo kompani bleu për rreth 2.7 milionë euro shoqërinë Media A.B.C. Holding, e cila kontrollonte nga Holanda televizionin ABC News.

Ky transaksion ngre një sërë pikëpyetjesh financiare:

• Si mundi një kompani e sapokrijuar, pa aktivitet dhe me kapital minimal, të realizojë një blerje prej miliona eurosh?
• Cili është burimi real i fondeve që financuan këtë operacion?
• Nëse është përdorur kredi bankare, mbi çfarë garancish është miratuar dhe si është shlyer?
• A është raportuar ky transaksion pranë strukturave për parandalimin e pastrimit të parave?

Në momentin e shitjes së televizionit, pronare në letra e kompanisë Media A.B.C. Holding ishte shtetasja greke Efthymia Gkouma, e konsideruar si përfaqësuese e interesave të biznesmenit Klodian Allajbeu, i cili është përmendur në hetime të ndryshme lidhur me korrupsion dhe pastrim parash.

Esat Bojku dhe lidhjet me Devolli Corporation

Figura që shfaqet si pronari formal i televizionit, Esat Bojku, ka lidhje familjare dhe profesionale me grupin Devolli.

Ai është djali i Ismet Bojkut, i cili ka mbajtur postin e drejtorit të përgjithshëm në Devolli Corporation, një nga konglomeratet më të mëdha të biznesit në Kosovë.

Në vitin 2010, Esat Bojku dhe drejtues të grupit Devolli u përfshinë në një nga hetimet më të mëdha të nisura nga EULEX në Kosovë për dyshime korrupsioni në kontratën ndërmjet PTK dhe kompanisë Dardafon. Dosja u hetua për rreth një dekadë dhe përfundoi pa persona të ndëshkuar.

Katër vite pa bilance financiare

Një tjetër element problematik lidhet me transparencën financiare të televizionit. Sipas të dhënave të disponueshme në regjistrat zyrtarë, prej vitit 2022 nuk rezultojnë të depozituara bilancet financiare të kompanive që operojnë televizionin.

Mosdorëzimi i bilanceve për disa vite radhazi përbën shkelje të detyrimeve ligjore për raportim financiar dhe zakonisht aktivizon kontrolle nga administrata tatimore dhe institucionet e monitorimit financiar.

Megjithatë, deri më tani nuk është bërë publik ndonjë veprim zyrtar nga autoritetet për këtë çështje.

Dyshime për lëvizje të mëdha financiare

Të dhënat e librave të shitjes dhe blerjes së kompanive të përfshira në strukturën e pronësisë së televizionit tregojnë se janë kryer transferta me vlera të konsiderueshme nga biznese dhe oligarkë që operojnë në Shqipëri dhe Kosovë.Dyshime serioze ka edhe per marreveshjet e ish-bashkëshortes së Sokol Ballës, Belinda Balluku e cila mund të qëndrojë në prapaskenë duke urdhëruar kompanitë të financojnë kete medie. Madje ka zëra se pronare e vërtetë mund të jetë ish-zv/kryeministrja Belirna Balluku e cika eshte marrë e pandehur nga SPAK.

Këto lëvizje financiare dyshohet se po analizohen nga autoritetet hetimore në kuadër të hetimeve që lidhen me kontratat publike në sektorin e infrastrukturës dhe me skema të mundshme korrupsioni.

Drejtimi editorial dhe roli i Sokol Ballës

Në drejtimin editorial të televizionit ABC News ndodhet gazetari Sokol Balla, i njohur edhe me pseudonimin Kol Kyçi.

Në raportime të ndryshme është përmendur se paga mujore e tij arrin deri në 40 mijë euro, një shifër e konsiderueshme për tregun mediatik shqiptar dhe që tejkalon fitimet historike të deklaruara të televizionit në vitet para ndryshimit të pronësisë.

Raporti i Departamentit Amerikan të Shtetit

Në prill 2024, Departamenti Amerikan i Shtetit (DASH) publikoi raportin vjetor për të drejtat e njeriut në Shqipëri. Në këtë raport përmendet edhe rasti i ABC News.

Sipas raportit, pas ndryshimit të pronësisë së televizionit janë raportuar mbyllje të disa programeve të drejtuara nga gazetarë kritikë ndaj qeverisë dhe largimi i disa figurave nga stafi editorial.

Transferta drejt mediave të tjera

Në librat financiarë të kompanive të lidhura me grupin Devolli rezultojnë gjithashtu transferta financiare drejt televizioneve të tjera në Shqipëri, përfshirë edhe Syri TV, media e lidhur me familjen e ish-kryeministrit Sali Berisha.

Këto pagesa janë raportuar se kanë nisur pas një përplasjeje publike politike që lidhej me shitjen e ABC News në vitin 2022.

Një strukturë pronësie që kërkon transparencë

Rasti i ABC News paraqet një model tipik të strukturave të ndërmjetme të pronësisë në sektorin mediatik: kompani të reja, kapital minimal fillestar, blerje me vlera shumë të larta dhe pronarë formalë që lidhen me grupe më të mëdha biznesi.

Pikëpyetjet kryesore mbeten të hapura: burimi real i fondeve të përdorura për blerjen e televizionit, transparenca financiare e kompanive që e kontrollojnë atë dhe roli që kjo media luan në rrjetet e biznesit dhe politikës në Shqipëri dhe Kosovë.