Albert Mero

Një dokument i publikuar së fundmi ka ngritur pikëpyetje të mëdha mbi integritetin dhe mundësinë e një konflikti interesi nga ana e prokurorit të SPAK, Ols Dado, i cili është përfshirë në hetimin ndaj ish-kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj. Dokumentet zbulojnë se në vitin 2021, Ols Dado është bërë përfitues i drejtpërdrejtë i një leje ndërtimi për një objekt shumëkatësh në Tiranë, të miratuar nga vetë Erion Veliaj.

Sipas dokumentit zyrtar, leja e ndërtimit është dhënë për ndërtimin e një godine banimi dhe shërbimi 9-katëshe me dy kate nëntokë në rrugën e Bogdanëve.
Përfitues të lejes, përveç Ols Dados, janë edhe disa persona të tjerë, ndër ta individë me mbiemrin Berisha dhe Adhami. Pyetja që lind natyrshëm është: A e komprometon kjo marrëdhënie prokurorin Ols Dado dhe e vendos atë në konflikt interesi për të hetuar ish-kryebashkiakun Veliaj?

Çështja e konfliktit të interesit

Ligji për parandalimin e konfliktit të interesit në Shqipëri kërkon që zyrtarët publikë të shmangin situata ku interesat e tyre personale mund të bien në kundërshtim me detyrat zyrtare. Nëse një prokuror ka përfituar drejtpërdrejt nga një leje e dhënë nga personi që po heton, ekziston rreziku i perceptimit të konfliktit të interesit dhe i njëanshmërisë gjatë hetimeve. Por ana tjetër e medaljes është: Pse prokurori Dado është prokuror nuk paska të drejtë të përfitojë si pronar trualli në marrëveshjen  që kishte bashkë me pronarët e tjerë me firmën e preferuar të Erion Veliajt dhe Edi Ramës  , kompania   që ka marrë lejen e ndërtimit?!

Në këtë rast, Dado nuk është përfituesi i vetëm i lejes së ndërtimit, çka ngre dyshime të mëtejshme mbi faktin nëse leja është pjesë e një marrëveshjeje më të gjerë pronësore mes disa familjeve apo individëve, apo nëse lidhjet me kryebashkiakun kanë qenë personale. Kjo situatë kërkon një qëndrim zyrtar nga SPAK, për të shpjeguar nëse Dado është përjashtuar nga pjesët kritike të hetimit, për të shmangur çdo konflikt të mundshëm.

Reagimi i SPAK dhe heshtja zyrtare

Derisa të ketë një deklaratë të qartë nga SPAK për këtë çështje, opinioni publik mbetet në mëdyshje. Për momentin, SPAK ka konfirmuar se hetimi ndaj Veliajt është kryer nga një grup prokurorësh, i udhëhequr nga kreu i SPAK, Altin Dumani, duke sugjeruar se vendimet nuk janë marrë vetëm nga një individ.

Nëse kjo vërtetohet, mbetet për t’u sqaruar nëse Ols Dado ka pasur një rol të kufizuar në këtë hetim, apo nëse ka pasur ndikim të drejtpërdrejtë në ndonjë prej vendimeve kyçe. Nëse dokumentet tregojnë se ai ka pasur një përfshirje të gjerë në çështje, kjo mund të ngrejë pikëpyetje mbi ligjshmërinë dhe integritetin e procesit hetimor.

Paralelizmi me raste të ngjashme në rajon

Çështje të ngjashme kanë ndodhur edhe në vende të tjera të Ballkanit, ku konfliktet e interesit midis zyrtarëve të drejtësisë dhe politikës kanë ndikuar ndjeshëm në kredibilitetin e institucioneve. Në këto raste, institucionet kanë marrë masa të menjëhershme, duke përjashtuar personat e përfshirë nga çështje të caktuara dhe duke zbatuar hetime të brendshme të pavarura.

Në Shqipëri, ndërhyrjet e tilla janë të domosdoshme për të garantuar besimin publik ndaj institucioneve të reja të drejtësisë si SPAK, të cilat kanë një mision të rëndësishëm në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar.

Intervistë  me Av Eduart Buda

Gazetari: Zoti Buda, sipas dokumenteve të publikuara, Ols Dado ka përfituar një leje ndërtimi të firmosur nga kryebashkiaku Veliaj. A përbën kjo një rast të qartë të konfliktit të interesit?

Eduart Buda: Në parim, një situatë e tillë është e diskutueshme dhe duhet analizuar me shumë kujdes. Nëse prokurori ka qenë përfitues i drejtpërdrejtë i një leje ndërtimi, dhe më pas është përfshirë në hetimin e personit që ka dhënë atë leje, kjo përbën një situatë të mundshme konflikti interesi. Kodi i Etikës për prokurorët dhe ligji për parandalimin e konfliktit të interesit kërkojnë shmangien e çdo situate ku interesi privat mund të ndikojë ose të duket sikur ndikon në vendimet e një zyrtari publik.

Gazetari: Në këtë rast konkret, çfarë do të duhej të bënte SPAK për të shmangur këtë situatë?

Eduart Buda: Praktika më e mirë në raste të ngjashme është përjashtimi i prokurorit nga hetimi, në mënyrë që të eliminohet çdo dyshim për njëanshmëri. Por kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se Dado ka pasur qëllime të fshehta ose se ka ndikuar në hetimin ndaj Veliajt. Megjithatë, transparenca është thelbësore. SPAK duhet të sqarojë rolin e saktë të Dados në këtë çështje dhe nëse ai ka qenë thjesht një anëtar i ekipit hetimor apo ka marrë vendime të rëndësishme.

Gazetari: Sa e dëmshme është kjo për perceptimin publik ndaj SPAK?

Eduart Buda: Është shumë e dëmshme nëse nuk jepet një sqarim i menjëhershëm. SPAK është ndërtuar mbi premtimin e integritetit dhe pavarësisë. Nëse publiku sheh raste të mundshme konflikti interesi të paadresuara, kjo mund të minojë besimin në institucion. Për këtë arsye, është e rëndësishme që SPAK të reagojë shpejt dhe qartë.

Çfarë pritet më tej?

Çështja e Ols Dados është një test i rëndësishëm për SPAK dhe për të gjithë sistemin e ri të drejtësisë në Shqipëri. Një sqarim publik dhe i detajuar mbi përfshirjen e tij në këtë proces do të ndihmonte në qartësimin e situatës dhe shmangien e perceptimeve të njëanshmërisë.

Në mungesë të një reagimi zyrtar, çështja rrezikon të ndikojë negativisht jo vetëm tek opinioni publik, por edhe në ecurinë e mëtejshme të hetimeve ndaj figurave të tjera të rëndësishme.