Shqipëria renditet si vendi i tretë më i ndotur në Europë, duke u klasifikuar në “zonën e kuqe” për rrezikun ndaj shëndetit publik. Sipas Agjencisë Europiane të Mjedisit, vendi ynë regjistron nivele alarmante të grimcave PM 2.5, një pluhur i imët që depërton thellë në mushkëri dhe në gjak. Ne mbetemi pas vetëm Maqedonisë së Veriut dhe Bosnjë-Hercegovinës në këtë listë të zezë.
Por, pse ajri ynë është kaq i rrezikshëm? Ekspertët shpjegojnë se gjatë dimrit, djegia e biomasës dhe oxhaqet rrisin ndotjen, ndërsa kushtet atmosferike pengojnë shpërndarjen e grimcave. Kësaj i shtohet trafiku i rënduar, rafineritë dhe industria e ndërtimit. Ky kombinim vdekjeprurës e ka vendosur Ballkanin dhe Shqipërinë në krye të hartës për shkallën më të lartë të vdekshmërisë për shkak të ndotjes.
Raporti thekson se mbi 90% e europianëve janë të ekspozuar ndaj ajrit të pasigurt, por situata në vendin tonë është kritike. Përveç grimcave PM 2.5, rrezik serioz përbëjnë edhe ozoni në nivelin e tokës dhe Benzo-pirenët, që vijnë nga djegia e lëndëve fosile dhe mbetjeve. Këto substanca jo vetëm që shkurtojnë jetën, por janë shkaktarë direktë të sëmundjeve kronike.
Si mund të mbrohemi? Mjekët rekomandojnë hapa të thjeshtë por jetikë: shmangni ajrosjen e shtëpive gjatë orëve të pikut të trafikut, kryesisht para orës 9 të mëngjesit. Gjithashtu, këshillohet shmangia e aktiviteteve fizike si vrapimi në natyrë kur nivelet e ndotjes janë në kulm. Në një kohë kur ajri që thithim po kthehet në kërcënim, informimi në kohë reale mbetet mbrojtja jonë e parë.
