“Mbrojti aleaten e tij Balluku në Kuvend”

Një analizë e gjatë mbi situatën politike dhe institucionale në Shqipëri, e publikuar nga diplomati amerikan David J. Kostelancik në bashkëautorësi me Andrew Raynus, e vendos korrupsionin në qendër të problemeve që frenojnë zhvillimin dhe integrimin europian të vendit.

Në shkrimin e publikuar për Center for European Policy Analysis (CEPA), autorët vlerësojnë se, ndonëse Shqipëria ka bërë përparime në disa drejtime, lufta kundër korrupsionit mbetet ende e pamjaftueshme, duke kërkuar angazhim më të fortë institucional, veçanërisht nga SPAK.

Sipas tyre, dështimi i klasës politike për t’iu përgjigjur korrupsionit të përhapur e bën integrimin europian jo vetëm një objektiv strategjik, por edhe një instrument presioni për reforma. “Evropa mund të jetë shpresa më e mirë e Shqipërisë”, theksohet në analizë.

Rasti Balluku dhe akuzat për korrupsion

Një pjesë e rëndësishme e analizës i kushtohet çështjes së Belinda Balluku, ish-ministre e Infrastrukturës dhe Energjisë dhe aktualisht zëvendëskryeministre. Sipas autorëve, ajo është përballur me akuza për favorizim të një kompanie në ndërtimin e një tuneli në jug të vendit.

Hetimet, sipas analizës, kanë ngritur dyshime se ky nuk ishte rasti i vetëm i mundshëm i ndërhyrjeve në procedurat tenderuese. Balluku i ka mohuar publikisht akuzat. Megjithatë, situata u përshkallëzua politikisht kur, pavarësisht shkarkimit nga qeveria, shumica parlamentare e drejtuar nga Edi Rama refuzoi t’i hiqte imunitetin parlamentar, duke shkaktuar reagime të forta publike.

Autorët theksojnë se afërsia politike e Ballukut me kryeministrin ka ngritur pikëpyetje mbi nivelin e dijenisë dhe përgjegjësisë në nivelet më të larta të qeverisë lidhur me menaxhimin e kontratave publike.

Një klimë e tensionuar politike

Analiza e CEPA-s e vendos rastin e Ballukut në një kontekst më të gjerë akuzash për korrupsion që prekin qeverinë dhe figura të rëndësishme politike. Sipas saj, Partia Socialiste e Shqipërisë, e cila fitoi mandatin e katërt radhazi në vitin 2025, është përballur me akuza për lidhje me krimin e organizuar, ndërsa disa zyrtarë të saj janë hetuar për shpërdorim detyre, pastrim parash dhe manipulim tenderash.

Në të njëjtën kohë, vendi ka përjetuar tensione të forta politike. Deputetë të Partia Demokratike e Shqipërisë janë përfshirë në përplasje në Kuvend, ndërsa protesta të dhunshme janë zhvilluar në Tiranë, ku janë përdorur mjete si molotovë dhe gurë ndaj institucioneve shtetërore, ndërsa policia është kundërpërgjigjur me gaz lotsjellës dhe topa uji.

Megjithatë, sipas autorëve, këto protesta kanë pak gjasa të prodhojnë ndryshime të menjëhershme politike, për shkak të kontrollit të fortë që qeveria ushtron mbi shumicën parlamentare.

SPAK mes kritikave dhe mbështetjes

Një tjetër element kyç i analizës është roli i SPAK, i krijuar në vitin 2019 si një mekanizëm për të luftuar korrupsionin dhe krimin e organizuar. Autorët vlerësojnë se ky institucion ka fituar njëfarë besimi publik, por mbetet ende i kritikuar nga një pjesë e opinionit për mungesë efikasiteti.

Ndërkohë, edhe figura të opozitës, si ish-kryeministri Sali Berisha, përmenden në analizë si të përfshirë në skandale korrupsioni, duke ngritur dyshime se një rotacion politik nuk do të sillte domosdoshmërisht zgjidhje për problemin.

Integrimi në BE si levë presioni

Në përfundim, autorët argumentojnë se rruga e Shqipërisë drejt Bashkimi Evropian mbetet faktori më i rëndësishëm për nxitjen e reformave të thella. Edhe pse negociatat e anëtarësimit kanë nisur në vitin 2020, procesi është ngadalësuar për shkak të shqetësimeve mbi korrupsionin dhe standardet demokratike.

Me një mbështetje pothuajse unanime të qytetarëve për integrimin europian dhe objektivin e shpallur nga qeveria për anëtarësim deri në vitin 2030, BE-ja – sipas analizës – ka një mundësi reale për të ushtruar presion dhe për të kërkuar hapa konkretë reformues.

Angazhimi më aktiv i Brukselit, përmes një plani të qartë dhe të matshëm, shihet si rruga më efektive për të ndihmuar Shqipërinë të ndërtojë institucione funksionale, të luftojë korrupsionin dhe të shmangë regresin demokratik në të ardhmen.