Lejet “fantazmë” të ndërtimit, betonizimi rekord i Tiranës fshihet nga statistikat zyrtare

Një valë masive ndërtimesh po transformon Tiranën dhe zonat bregdetare, ndërsa përmasat reale të këtij fenomeni nuk pasqyrohen në statistikat zyrtare. Të dhënat mbi lejet e ndërtimit rezultojnë të fragmentuara, pasi raportimet e INSTAT nuk përfshijnë lejet e dhëna nga Këshilli Kombëtar i Territorit (KKT), institucioni që në vitet e fundit ka marrë kompetencat për miratimin e kullave të larta dhe projekteve të mëdha turistike.

Megjithatë, treguesi real i volumit të ndërtimit del në pah përmes të ardhurave nga taksa e ndikimit në infrastrukturë (TNI). Sipas Ministrisë së Financave, vetëm në periudhën janar–shkurt 2026, kjo taksë ka gjeneruar 11.2 miliardë lekë, një nivel rekord historik dhe më shumë se katërfish krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë.

Ky nivel arkëtimi tejkalon edhe kulmet e mëparshme të sektorit të ndërtimit, përfshirë vitin 2022, kur u regjistrua një rekord prej 2.6 milionë metrash katrorë ndërtim. Rritja aktuale tregon qartë se volumi real i lejeve të dhëna është shumë më i lartë se 1.3 milionë metra katrorë që raportohen zyrtarisht për vitin 2025.

Taksa e ndikimit në infrastrukturë, që aplikohet në masën 8% të vlerës së shitjes për çdo metër katror në Tiranë dhe 4–8% në rrethe, funksionon si një indikator direkt i intensitetit të ndërtimit. Vetëm në dy muajt e parë të vitit, kjo taksë ka kontribuar në 63% të të ardhurave shtesë të buxhetit, duke u kthyer në burimin dominues të financave publike.

Të dhënat historike tregojnë se rreth 70% e lejeve të ndërtimit jepen në Tiranë, çka e vendos kryeqytetin në epiqendër të një faze të re betonizimi intensiv. Në të njëjtën kohë, zhvillime të ngjashme po ndodhin edhe në bregdet, veçanërisht në Durrës, Golem dhe në jug të vendit, ku hapësirat e lira po shfrytëzohen në mënyrë të përshpejtuar.

Analiza e të ardhurave konfirmon një mospërputhje të theksuar mes statistikave dhe realitetit në terren. Nëse arkëtimet nga kjo taksë janë rritur me mbi 300%, atëherë edhe sipërfaqja reale e ndërtimit ka ndjekur të njëjtin trend, duke ngritur dyshime të forta për nën-raportim sistematik të lejeve nga institucionet zyrtare.

Struktura e të ardhurave buxhetore për vitin 2026 e thekson edhe më tej këtë varësi. Pothuajse dy në çdo tre lekë shtesë në buxhet kanë ardhur nga sektori i ndërtimit, ndërsa kontributi i TVSH-së ka qenë minimal, vetëm 4.3%. Sigurimet shoqërore dhe shëndetësore renditen të dytat me 17%, por mbeten shumë larg ndikimit që ka aktualisht taksa mbi ndërtimin.

Kjo tablo tregon një ekonomi gjithnjë e më të varur nga ndërtimi dhe një mungesë transparence në raportimin e lejeve, duke krijuar një hendek të rrezikshëm mes realitetit urban dhe të dhënave zyrtare.