Tregu i pasurive të paluajtshme në Shqipëri: Fitime për pakicën, pasiguri për shumicën

Ndërkohë që kulla shumëkatëshe dhe projektet “luksoze” po dominojnë horizontin urban të Tiranës dhe qyteteve të mëdha, një realitet krejt tjetër po rëndon mbi supet e qytetarëve të zakonshëm: pamundësia për të zotëruar një banesë.

Sipas një raporti të publikuar më 5 gusht 2025 nga Organizata Europiane e Profesioneve të Pasurive të Paluajtshme (CEPI), Shqipëria po përballet me një krizë serioze të aksesueshmërisë në tregun e banesave, sidomos për shtresat e mesme dhe të ulëta.

Çmimet në rritje, të ardhurat në vendnumëro

Të dhënat tregojnë se rritja e kostove të jetesës, çmimeve të ndërtimit dhe mungesa e banesave të përballueshme po përjashtojnë një pjesë të madhe të popullsisë nga tregu i banesave. Shtresa të tëra të qytetarëve – të rinjtë, çiftet e reja, punonjësit e administratës apo ata me paga modeste – nuk arrijnë dot as të shpresojnë për një kredi hipotekore.

E thënë ndryshe: të jetosh me qira ka nisur të duket si fat, blerja e një banese është bërë luks.

Një treg që i shërben vetëm investitorëve?

Në vend të një strategjie për strehimin social dhe aksesin real të qytetarëve në pasuri të paluajtshme, tregu është lënë të vetërregullohet nga logjika e fitimit të shpejtë. Ndërtuesit dhe investitorët janë të vetmit përfitues nga ky “bum betonizimi”, ndërsa për shumicën e shqiptarëve, apartamenti i ëndrrave mbetet një horizont i paarritshëm.

Kjo ka krijuar një ndarje të frikshme sociale: ndërsa një pjesë e vogël akumulon pasuri përmes pronave, shumica po zhytet në pasiguri ekonomike, pa mundësi të ndërtojë një të ardhme të qëndrueshme.

Çfarë propozon raporti i CEPI?

Raporti rekomandon një sërë masash, që për Shqipërinë do të përbënin një reformë radikale dhe urgjente, përfshirë:

• Uljen e kostove të transaksioneve të pasurive të paluajtshme
• Lehtësimin e kufizimeve për qiradhënësit
• Nxitjen e pronësisë afatgjatë të banesave
• Zgjerimin e bashkëpunimeve publike-private për ndërtimin e banesave me çmime të kontrolluara, të dedikuara për shtresat e prekura

 Rreziku që po afron

Nëse nuk merren masa, Shqipëria rrezikon të ndjekë shembullin e vendeve me kriza të thella strehimi:

Getoizim urban ku vetëm të pasurit jetojnë në zona të zhvilluara

Zhvendosje masive të të rinjve drejt emigracionit për mungesë të mundësive bazë

Boshatisje të qendrave të qyteteve nga popullsia rezidente

Në vend të betonit për luks, Shqipëria ka nevojë për politika për banesat sociale.

Nuk mjafton të ndërtojmë më shumë  duhet të ndërtojmë për të gjithë.