Investigimi i publik.al për kompleksin “Square 21”

Ngjarja e fundit në kompleksin “Arlis” në zonën e “5 Majit”, ku një pallat i ndërtuar me të njëjtat materiale u përfshi nga flakët brenda pak minutash, ka hapur një debat të fortë mbi sigurinë në ndërtimet e reja në Tiranë.

Por, ajo që në pamje të parë duket si një incident i izoluar, sipas një investigimi të thelluar, rezulton të jetë vetëm maja e një problemi shumë më të madh që lidhet drejtpërdrejt me kompaninë e biznesmenit Armand Lilo dhe një tjetër projekt të tij: kompleksin “Square 21”, pranë “21 Dhjetorit”.

Në këtë kompleks, ku apartamentet janë shitur deri në 3000 euro për metër katror, banorët pretendojnë se jetojnë çdo ditë në kushte që rrezikojnë drejtpërdrejt jetën e tyre. Alarmi nuk është thjesht perceptim, por mbështetet në dokumente zyrtare dhe dëshmi konkrete.

Një peticion i firmosur nga banorët e godinës ngre akuza të rënda për mashtrim teknik. Në të thuhet qartë se termoizolimi i fasadës nuk është realizuar sipas projektit dhe kontratave të shitblerjes.

Ndryshe nga sa ishte parashikuar, përdorimi i leshit të gurit, një material i klasifikuar si jo i djegshëm (klasa A1), në fasadë është përdorur poliuretan.

Një inxhinier i kontaktuar nga redaksia shpjegon se ky nuk është një detaj i parëndësishëm teknik, por një ndryshim që ndikon drejtpërdrejt në sigurinë e jetës. Sipas tij, poliuretani është material organik që në rast zjarri sillet si karburant, përhap flakët me shpejtësi dhe çliron tym toksik që mund të jetë fatal brenda sekondash. Ai shkon më tej, duke theksuar se struktura e fasadës në “Square 21” është identike me atë të pallatit që u dogj në “5 Maji”, duke krijuar një paralelizëm të frikshëm.

Kjo do të thotë, në thelb, se banorët jetojnë brenda një strukture që, në rast zjarri, mund të kthehet në një “fitil” gjigant. Një shkëndijë e vetme do të mjaftonte për të përsëritur një skenar që tashmë është parë.

Por problemi nuk ndalet këtu.

Një tjetër shqetësim serioz lidhet me katin -1 të godinës. Sipas dokumenteve të banorëve dhe pamjeve të siguruara, në këtë hapësirë mungon sistemi kundër zjarrit (MNZ). Ajo që është edhe më shqetësuese është fakti se garazhi, i projektuar për parkim, është tjetërsuar në njësi biznesi. Ky ndryshim jo vetëm rrit ndjeshëm ngarkesën zjarrvënëse, por bllokon edhe rrugët e evakuimit, duke e bërë ndërhyrjen në rast emergjence shumë më të vështirë.

Në një situatë të tillë, çdo minutë bëhet vendimtare – dhe çdo pengesë mund të kushtojë jetë.

Ndërkohë, një tjetër fakt tronditës është se banorët janë futur në apartamente pa u kryer kolaudimi teknik i plotë i objektit.

Kjo do të thotë se asnjë nga sistemet jetike, nga ashensorët te instalimet elektrike, nuk është certifikuar për siguri. Praktikisht, njerëzit jetojnë në një godinë që nuk ka kaluar filtrin final të kontrollit teknik.

Pra, përgjegjësia nuk është më vetëm teknike, por edhe institucionale.

Një detaj që ngre edhe më shumë pikëpyetje është ai që lidhet me katin e fundit të godinës. Në pamjet e filmuara dallohet një apartament me perde të bardha, ku sipas burimeve në terren jeton motra e Armand Lilos. Ky fakt shton një dimension tjetër në këtë histori, pasi tregon një lidhje të drejtpërdrejtë të familjes së tij me objektin në fjalë, ndërkohë që akuzat për cilësinë e ndërtimit janë kaq të rënda.

Paralelisht me këto zhvillime, dalin në pah edhe pretendime të tjera: Armand Lilo akuzohet se ka shtuar 7 kate pa leje në kullën që bleu nga Tan Dulaku, duke krijuar një tjetër precedent të dyshimtë në mes të kryeqytetit. Ky objekt është cilësuar nga burime të ndryshme si një simbol i dështimit të shtetit ligjor në fushën e ndërtimit.

Në të njëjtën linjë, përmendet edhe roli i Ditjon Baboçit, ish-drejtor i Urbanistikës dhe dhëndër i Fatmir Xhafajt, i cili dyshohet se ka siguruar lejen për ndërtim mbi një sipërfaqe prej 15 mijë metrash katrorë në ish-Uzinë, duke krijuar një rreth të mbyllur interesi.

Emri i Armand Lilos, sipas të dhënave të përmendura në këtë investigim, nuk është i panjohur për institucionet. Ai rezulton i përfshirë në episode të mëparshme problematike, përfshirë një konflikt të dhunshëm në Yzberisht në vitin 2013. Gjithashtu, kontaktet me të janë përmendur si faktor në procesin e vettingut që çoi në largimin e ish-gjyqtarit të Kushtetueses, Besnik Muçi.

Në një situatë të tillë, pyetja që shtrohet natyrshëm është: Pse institucionet heshtin?

Pavarësisht denoncimeve të banorëve, provave vizive dhe dokumenteve, nuk ka një reagim të qartë nga Policia, ISHMT apo Prokuroria. Kjo heshtje vetëm sa rrit dyshimet për një mbrojtje të mundshme politike dhe institucionale.

Ky nuk është më thjesht një problem ndërtimi. Është një zinxhir vendimmarrjesh ku kursimi i kostove, si përdorimi i poliuretanit në vend të leshit të gurit, përkthehet në miliona euro fitim, por në rrezik real për jetën e qytetarëve. Është një situatë ku tjetërsimi i hapësirave shkatërron çdo plan emergjence dhe ku mungesa e kontrollit shtetëror e bën tragjedinë vetëm çështje kohe.

Mesazhi i banorëve është i qartë dhe i fortë: “Nuk duam të jemi lajmi i radhës për një tragjedi të paralajmëruar.”