Në hartën e re demografike të Europës për vitin 2024, Shqipëria shfaqet si një vend i kontrasteve të forta. Sipas të dhënave të fundit të Eurostat dhe INSTAT, vendi ynë mban një rekord unik: kemi normën më të lartë të martesave në kontinent, por njëkohësisht po ngjitemi me shpejtësi në “Top 10”-shen e vendeve me numrin më të lartë të divorceve.
Rekordi i Martesave: Traditë apo Trend?
Me 6.8 martesa për 1 mijë banorë, Shqipëria lë pas mesataren europiane (3.9) dhe vende si Turqia apo Moldavia. Ky tregues tregon se institucioni i martesës mbetet ende i rëndësishëm në psikologjinë sociale të shqiptarëve, ndryshe nga fqinjët tanë italianë (2.9) apo grekë (3.5), ku lidhjet e zyrtarizuara po zbehen me ritme galopante.
Megjithatë, brenda kësaj shifre fshihet një realitet i hidhur: numri total i martesave ka rënë në nivelin më të ulët historik. Nga rreth 29 mijë martesa në vitin 1990, në vitin 2024 u regjistruan vetëm 16,120. Pra, ndonëse martohemi më shumë se europianët e tjerë, dëshira për të krijuar familje po pëson rënie drastike krahasuar me dekadat e shkuara.
Eksodi i Dashurisë: Pse po divorcohemi kaq shumë?
Nëse dikur divorci ishte një tabu ose një zgjidhje ekstreme, sot statistikat flasin për një realitet tjetër. Shqipëria renditet e 11-ta në Europë (dhe e 5-ta nëse përjashtojmë vendet baltike) për normën e divorceve, me 2.0 divorce për 1000 banorë.
Faktorët kryesorë që po çojnë në këtë “epidemi” ndarjesh:
Pavarësia Ekonomike e Gruas: Ashtu si në vendet baltike apo ato skandinave, emancipimi dhe fuqizimi ekonomik i grave shqiptare po i bën ato më pak të prirura për të toleruar martesa toksike apo të palumtura.
Emigracioni: Largimi masiv i të rinjve dhe jetesa “me dy dyer” (një bashkëshort jashtë, tjetri në Shqipëri) ka krijuar krisje të pariparueshme në strukturën familjare.
Ndryshimi i Normave Sociale: Divorci nuk shihet më si një “stigmë”. Shoqëria është bërë më pranuese ndaj faktit që një martesë mund të përfundojë nëse nuk funksionon.
Vështirësitë Ekonomike: Stresi financiar mbetet një nga shkaqet kryesore të debateve që përfundojnë në gjykata.
Krahasimi që të vë në mendime
Statistikat tregojnë një rritje prej 233% të divorceve në krahasim me vitin 1964. Sot, praktikisht një e treta e martesave në Shqipëri dështon. Ndërsa në vendet e BE-së norma e divorceve ka pësuar një rënie të lehtë pas vitit 2006, në Shqipëri lakorja mbetet në rritje ose qëndron në nivele rekord.
Fakt Alarmues: Ndërsa në Europë trendi është “më pak martesa, më pak divorce”, në Shqipëri po ndodh e kundërta – martesat po bien drejt minimumit historik, ndërsa divorcet po prekin kulmet.
Çfarë na pret?
Shqipëria po kalon përmes një tranzicioni të dhimbshëm social. Nga një shoqëri me familje të mëdha dhe të mbyllura, po kalojmë drejt modeleve perëndimore ku individi dhe liria e tij prevalojnë mbi institucionin e martesës me çdo kusht.
