Skandali me pronat në Jalë dhe roli i Alban Xhillarit

Në një vend ku korrupsioni dhe lidhjet me pushtetin shpesh mbulojnë grabitjen e pasurisë publike, skandali i radhës sjell në vëmendje një tjetër shembull të shfrytëzimit të statusit të investitorit strategjik për përfitime personale. Biznesmeni Alban Xhillari, i njohur për ndikimin e tij në bizneset elitare, akuzohet se ka përdorur një rrjet kompanish të krijuara artificialisht dhe falsifikim dokumentesh për të siguruar statusin e investitorit strategjik në një sipërfaqe të lakmuar prej 220 mijë metrash katrorë në Jalë.

Afera me pronat dhe lidhjet me Kadastrën

Statusi i investitorit strategjik për projektin “Jala Entertainment Park” iu dha Xhillarit në vitin 2019, por pronësia mbi këtë sipërfaqe ka qenë objekt konflikti që në fillim. Vendimet e Gjykatës së Apelit në favor të pretenduesve të tjerë të pronës, si Kristo Gjoka, nuk kanë penguar Xhillarin të vazhdojë aktivitetin. Ky zhvillim shtron pyetjen: si mund të injorohen vendimet gjyqësore në një shtet që pretendon të respektojë ligjin?

Më shqetësuese është manipulimi me dokumentet e pronësisë, që ka sjellë ndryshime të shpeshta në drejtuesit e Kadastrës së Vlorës. Në një praktikë të pashembullt, brenda një periudhe të shkurtër janë ndërruar 12 drejtorë të kësaj zyre, të cilët largoheshin “për arsye personale”. Në fakt, largimet dyshohen se vijnë si rezultat i refuzimit për të nënshkruar transferimin e pronës te Xhillari.

Roli i kompanive fantazmë dhe bashkëpunëtorëve të besuar

Xhillari ka ndërtuar një rrjet të ndërlikuar kompanish, ku emrat e administratorëve dhe pronarëve ndërrohen vazhdimisht, por të gjitha të dhënat çojnë te një model të njohur manipulimi. Kompania Soleil & Sea, që ka përfituar statusin e investitorit strategjik, zyrtarisht zotërohet nga Endri Mingollari dhe Ardit Bajraktari, por emra si Taulant Xheleshi, Albano Ahmeti dhe Klaus Balliu vazhdojnë të shfaqen në kompani të tjera të lidhura me Xhillarin.

Ndërsa transaksionet e aksioneve në këto kompani janë bërë me vlera minimale prej 100 mijë lekësh, pyetja që ngrihet është: a ka ndonjë vlerë reale kjo skemë biznesi, apo thjesht shërben si fasadë për të mbuluar grabitjen e pronave?

Pushteti, lidhjet dhe heshtja institucionale

Raporti i Kontrollit të Lartë të Shtetit në vitin 2020 evidentoi shkelje të rënda në dokumentacionin mbi të cilin Xhillari përfitoi statusin e investitorit strategjik. Megjithatë, ky raport nuk solli pasoja konkrete. Lidhjet e fuqishme të Xhillarit me pushtetin dhe heshtja e institucioneve përgjegjëse kanë krijuar një kulturë mosndëshkueshmërie që kërcënon themelet e drejtësisë dhe pronësisë në Shqipëri.

Kush paguan çmimin e kësaj afere?

Ndërsa investime të tilla promovohen si projekte zhvillimi, realiteti tregon një histori tjetër: shteti shet pronat publike për interesa private, qytetarët humbin të drejtën mbi pasuritë kombëtare, dhe drejtësia mbetet peng i grupeve të fuqishme të interesit.

Nëse ky model nuk sfidohet, Shqipëria rrezikon të mbetet një arenë ku grabitësit e pronave fshihen pas fasadës së investimeve strategjike, ndërsa qytetarët dhe pronarët legjitimë humbasin gjithçka. A është kjo Shqipëria që meritojmë?