Ekspertët: Legalizon borxhet dhe hap rrugën për para informale

Publik.al – Investigim & Analizë

Projekti i qeverisë për paqen fiskale ka hyrë në fazën finale të miratimit, pasi u votua në parim këtë javë në Kuvend. Në pamje të parë, nisma synon të “fshihet e vjetra dhe të rregullohet e ardhmja”, por për ekspertët, ky është një ligj që hap plagë të reja në financat publike dhe dëmton konkurrencën e ndershme.

Çfarë parashikon projekti i paqes fiskale?

Që nga vitet ’90 e deri sot, 202 mijë biznese rezultojnë me detyrime të papaguara ndaj tatimeve dhe doganave, duke krijuar një borxh kolosal prej 160 miliardë lekësh. Shumica janë biznese të mbyllura (pasive), por qeveria synon të mbyllë “një kapitull të vjetër borxhesh”.

Sipas draftit:
• Fshihen automatikisht të gjitha detyrimet tatimore e doganore deri në vitin 2014.
• Për dhjetë vitet e fundit, bizneset duhet të paguajnë një pjesë të detyrimit për të përfituar nga falja.
• Nuk falen sigurimet shoqërore, ato shëndetësore dhe taksat vendore.

Qeveria e shet këtë si “marrëveshje të re” me biznesin, për të shmangur kontrollet tatimore në të ardhmen.

Ekspertët: Kjo nuk është paqe fiskale, është amnisti

Ekonomisti Pano Soko e thotë qartë: “Është e njëjta gjë, vetëm se tani i kanë ndërruar emrin.”

Sipas tij, falja e detyrimeve të papaguara është amnisti financiare e pastër:

“Po i fale biznesit një detyrim që duhet ta dorëzonte në arkën e shtetit, quhet amnisti.”

Pika më e rrezikshme e ligjit: rivlerësimi i bilanceve me tatim 5%

Drafti parashikon që bizneset mund të rishikojnë bilancet e viteve të shkuara dhe të deklarojnë të ardhura të fshehura, duke paguar vetëm 5% tatim mbi fitimin e ri.

Soko paralajmëron:

“Këtu qëndron rreziku i legalizimit të parave informale. I thua biznesit: hajde deklaro tani çfarë nuk deklarove për vite me radhë, madje me tatim më të ulët.”

Pra, nisma jep një mundësi të artë për të futur në sistem para që nuk kanë origjinë të qartë, duke i njollosur edhe bizneset që operojnë ndershmërisht.

Mesazhi i gabuar për ekonominë

Sipas ekspertëve, ligji demotivon bizneset të paguajnë në kohë dhe krijon precedent të rrezikshëm:

“Ne po i themi biznesit: mos paguaj, se vjen një ditë që unë do t’i fal. Është e kundërta e asaj që ka nevojë ekonomia.”

Qeveria thotë se po krijon një marrëdhënie të re me biznesin, por kritikët shohin një sinjal negativ: shteti nuk shpërblen korrektësinë, por shpëton kalkulatorin e atyre që nuk paguajnë.

Çfarë pritet më tej?

Paqja fiskale do të miratohet nen për nen në Kuvend gjatë muajit dhjetor, përpara se të hyjë në fuqi më 2025.
Ndërkohë debati publik pritet të jetë i fortë, pasi sipas ekspertëve, kjo nismë:
• favorizon bizneset e mëdha të mbytura në borxhe;
• penalizon bizneset e rregullta;
• krijon kushte për legalizimin e parave informale.