Fatura është shumë më e lartë se fondet e BE-së

Sistemi i drejtësisë shqiptare nuk financohet vetëm me grantet e Bashkimit Evropian. Përtej asistencës ndërkombëtare, kostoja direkte që paguajnë vetë qytetarët shqiptarë për pagat, shpërblimet dhe sigurimet e magjistratëve po shndërrohet në një nga shpenzimet më të mëdha strukturore të buxhetit të shtetit.

Reforma parashikoi rritje të pagave për gjyqtarë e prokurorë si stimul kundër korrupsionit, por realiteti financiar është i rëndë për të kuptuar:

  • Sot, rreth 1,000 magjistratët aktivë kushtojnë çdo vit 1.9 miliardë lekë (≈ 13.6 milionë euro).
  • Pas rritjes së pagave sipas ligjit të ri, kosto e tyre arrin në 4.5 miliardë lekë/vit (≈ 35 milionë euro) vetëm për paga.

Pra kosto gati trefishohet, në një kohë kur çështjet gjyqësore zgjasin me vite dhe qytetarët nuk shohin drejtësi më efikase.

Në këtë vlerë NUK përfshin pensionet. Me ligjin e ri:

  • pensioni i magjistratëve llogaritet jo më mbi 40%, por mbi 60% të pagës;
  • vetëm ky ndryshim kërkon 3.2 miliardë lekë shtesë çdo vit, të cilat paguhen me taksa të qytetarëve.

Skema e pensioneve për magjistratët përfiton edhe në rast vdekjeje të parakohshme:

  • bashkëshorti/shoqja merr 60% të pensionit,
  • çdo fëmijë 30%.

Pra, jo vetëm paga më të larta, por pension elitar, shumë më i favorshëm se ai që merr çdo punonjës tjetër i shtetit.

Fatura finale e drejtësisë shqiptare

  • Paga + pensione = 7.7 miliardë lekë në vit (≈ 56 milionë euro)
  • Kjo është 2.8% e totalit të buxhetit të shpenzimeve publike.

Për krahasim:

Shuma që shkon për gjyqtarët dhe prokurorët = sa buxheti i të gjithë Fondit Shqiptar të Zhvillimit.

Pra, për të paguar drejtësinë, qeveria duhet të shkurtojë fonde për rrugë, shkolla, ujësjellës, projekte urbane – vetëm për të mbuluar pagat dhe pensionet e kastës më të privilegjuar të shtetit.

Ironia e madhe: Shqipëria shpenzon më shumë se Europa, por merr më pak drejtësi

Sipas të dhënave krahasimore:

Ne paguajmë shumë më tepër se vendet e BE-së, por:

  • kemi më pak gjyqtarë aktivë për popullsi,
  • kemi afatet gjyqësore më të gjata në rajon,
  • kemi më pak vendime të ekzekutueshme dhe më shumë vonesa,
  • kemi më shumë ankimime në Strasburg se çdo vend i Ballkanit.

Kosto europiane – rezultate ballkanike.

Pyetja që vret: Kush përfiton nga Reforma në Drejtësi më shumë  qytetari, apo kastat institucionale?

Nga njëra anë, miliarda për paga, pensione, ndërtesa dhe asistencë teknike.

Nga ana tjetër, qytetari përballet ende me të njëjtat realitete:

pritje shumëvjeçare për vendime

korrupsion gjyqësor të nëndheshëm

procese të pafundme prone e civile

akses të kufizuar në drejtësi të shpejtë

besueshmëri në minimum historik

Ndërkohë:

magjistratët kanë paga që arrijnë 2.500 – 3.500 euro/muaj

pensionet e tyre janë dyfish më të larta se punonjësit e thjeshtë

shpërblimet për vjetërsi rriten me ~2% çdo vit – paga pothuaj dyfishohet në fund të karrierës

Reforma nuk ishte vetëm projekt drejtësie – por një projekt financiar me kosto të jashtëzakonshme, ku shteti shqiptar mori përsipër të mbajë një sistem të shtrenjtë me shpresën se çmimi i lartë do të blinte integritet.

Por integriteti nuk blihet  me paga  blihet  me rezultate.

Dhe rezultatet akoma mungojnë.

Reforma në Drejtësi është projekti më i financuar në historinë e shtetit shqiptar.

Mbi 79 milionë euro nga BE, dhjetëra miliona nga SHBA, qindra miliona nga buxheti i shtetit.

Sot, drejtësia shqiptare kushton më shumë se drejtësia gjermane raportuar me PBB.

Por pyetja e vetme që ka rëndësi është kjo:

Kush bleu çfarë?

  • Europa bleu stabilitet politik?
  • SHBA bleu ndikim strategjik?
  • Qeveria bleu imazh dhe kohë?
  • Gjyqësorët blenë paga e privilegje?
  • Apo qytetari bleu vetëm një premtim të pambajtur?

Deri kur të ketë transparencë të plotë mbi përdorimin e fondeve, performancën e institucioneve dhe efektin real në sistem, Reforma në Drejtësi do të mbetet një projekt që ka ngritur koston e drejtësisë, por jo cilësinë e saj.