Investigim | Publik.al

Në heshtje, larg vëmendjes publike dhe pa asnjë debat serioz institucional, çmimet e barnave të rimbursueshme në Shqipëri kanë pësuar rritje të frikshme – nga 3% deri në 4000% për disa medikamente specifike.

Bëhet fjalë për barna jetike: antibiotikë si Cefazolina, ilaçe për diabetin si Metformina, terapi biologjike si Remsima (infliximab) për sëmundjet autoimune dhe medikamente për trajtimin e kancerit të gjirit. Të gjitha këto figurojnë në listën e rimbursimit të Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor.

Por realiteti në terren tregon një histori tjetër.

Rritje të çmimeve pa transparencë

Sipas dokumenteve dhe faturimeve të krahasuara nga burime brenda sistemit farmaceutik, disa barna kanë kaluar nga çmime simbolike në tarifa që shumëfishojnë koston fillestare.

Në disa raste:
• Barna që kushtonin disa qindra lekë, sot faturohen me disa mijëra.
• Terapitë biologjike, që financohen nga shteti, janë rishikuar me çmime referencë shumë më të larta.
• Diferencat mes çmimit të rimbursimit dhe çmimit real në farmaci janë zgjeruar ndjeshëm.

Pa një shpjegim publik. Pa një analizë zyrtare. Pa një transparencë reale.

Qytetari paguan dy herë

Skema funksionon në mënyrë paradoksale:

1️⃣ Qytetari paguan kontribut çdo muaj në sistemin shëndetësor.
2️⃣ Kur shkon në farmaci, përballet me diferenca çmimi ose mungesë bari.

Farmacitë, sipas burimeve tona, shpesh nuk mund t’i shesin barnat me çmimin e mëparshëm për shkak të rritjes së çmimit referencë ose ndryshimeve në furnizim. Rezultati? Pacienti paguan pjesën e pambuluar, ose detyrohet të blejë alternativë më të shtrenjtë.

Në thelb, rimbursimi mbetet në letër. Kostoja reale bie mbi qytetarin.

Kush i vendos çmimet?

Çmimet e barnave rimbursueshme miratohen përmes mekanizmave zyrtarë, por procesi mbetet i errët për publikun. Nuk ka raportim të detajuar mbi:
• Arsyet e rritjes së çmimeve,
• Krahasimin me vendet e rajonit,
• Negociatat me kompanitë farmaceutike,
• Përfituesit finalë të diferencave.

Ndërkohë, sistemi shëndetësor vazhdon të përballet me mungesa periodike barnash dhe me ankesa nga pacientët kronikë.

Dyshime për abuzim me skemën e rimbursimit

Ekspertë të fushës shprehen se rritjet e papritura të çmimeve në disa barna mund të lidhen me:
• Futjen e alternativave të reja me çmime më të larta,
• Eliminimin gradual të barnave më të lira nga lista,
• Monopolizim furnizimi për produkte specifike,
• Përllogaritje të reja të çmimeve referencë që favorizojnë importues të caktuar.

Nëse këto dyshime konfirmohen, bëhet fjalë për një zhvendosje të qindra milionë lekëve nga xhepat e qytetarëve drejt zinxhirit të furnizimit farmaceutik.

Pasojat reale: pacientët kronikë

Më të goditurit janë:
• Diabetikët që përdorin Metforminën çdo ditë.
• Pacientët me sëmundje autoimune që trajtohen me terapi biologjike si Remsima.
• Gratë që luftojnë kancerin e gjirit.
• Pacientët e shtruar që kanë nevojë për antibiotikë bazë si Cefazolina.

Për ta, çdo ndryshim çmimi nuk është statistikë – është kosto reale mujore.

Pyetjet që kërkojnë përgjigje
• Pse janë rritur çmimet deri në 4000% për disa barna?
• A është bërë analizë krahasuese me çmimet në BE?
• Kush përfiton nga diferenca mes çmimit të rimbursuar dhe atij të tregut?
• A ka auditim nga Kontrolli i Lartë i Shtetit?
• Pse mungon transparenca publike mbi vendimmarrjen?

Është një çështje që prek drejtpërdrejt shëndetin dhe xhepin e çdo qytetari.

Nëse sistemi i rimbursimit kthehet në mekanizëm transferimi fondesh pa kontroll publik, atëherë skema sociale shndërrohet në barrë financiare.