Nga Landi Çela
Përplasja politike shqiptare është zhvendosur prej kohësh nga Tirana në Uashington. Jo si diplomaci shtetërore, por si garë lobimi privat, ku aktorët kryesorë nuk përfaqësojnë interesin publik, por mbijetesën politike personale. Në këtë skenë, Sali Berisha dhe Edi Rama po përdorin mjete të ndryshme, por me të njëjtin rezultat: kosto për Shqipërinë dhe zero përfitim për qytetarët.
Dëgjesa në Kongres: produkt lobimi, jo politikë amerikane
Kampi i Berishës dhe mediat pranë tij e paraqitën një dëgjesë në Kongresin Amerikan si “goditje institucionale” ndaj qeverisë Rama. Në realitet, bëhej fjalë për një seancë të zakonshme lobimi, të thirrur nga një kongresmen, me pjesëmarrjen e akademikëve dhe ekspertëve që shprehin opinione personale.
Ndër ta ishte edhe Edward Joseph, profesor në Johns Hopkins University, i angazhuar në mënyrë të vazhdueshme në projekte dhe kompani lobuese për Ballkanin. Këto dëgjesa nuk përfaqësojnë qëndrimin e administratës amerikane, as nuk kanë efekt vendimmarrës.
FARA flet qartë: miliona dollarë, zero rezultat
Regjistrat e FARA tregojnë se përpara zgjedhjeve të 11 majit janë paguar miliona dollarë për lobim në SHBA, me synimin e vetëm: heqjen e statusit “non grata” të Berishës.
Pas më shumë se një viti administratë Donald Trump, rezultati është i qartë:
– statusi “non grata” nuk u hoq
– Departamenti Amerikan i Shtetit nuk ndryshoi qëndrim
– institucionet amerikane nuk reaguan
Megjithatë, publikut shqiptar iu servirën iluzione. Aldo Bumçi deklaroi se statusi ishte hequr dhe se pritej vetëm “ftesa në Uashington”. Më herët, Belind Këlliçi paralajmëronte se Rama do të merrej me helikopter dhe se SPAK do të shkrihej. Asgjë nuk ndodhi.
Rama ndryshon strategji: nga lobimi politik te pazari ekonomik
Ndryshe nga Berisha, Rama zgjodhi një rrugë tjetër: lobim përmes biznesit. Dhe këtu hyn aktori kyç që deri tani është lënë në hije: Shefqet Kastrati.
Kastrati:
- ka blerë prona dhe asete në Florida, duke krijuar një bazë biznesi në SHBA
- ka ndërtuar lidhje ekonomike që shërbejnë si urë joformale lobimi
- është nyja përmes së cilës është strukturuar projekti gjigant prej rreth 1 milion m² ndërtim, me bekimin direkt të kryeministrit Rama
Kompania që po zbaton këtë projekt nuk është rastësi tregu. Ajo është kanalizuar përmes Kastratit, duke i dhënë projektit jo vetëm dimension ekonomik, por edhe funksion politik dhe lobues.
Zvërneci, Sazani dhe modeli i pazareve
Paralelisht, Rama ka hapur tryezën e investimeve në jug të vendit. Sazani dhe Zvërneci po trajtohen si monedhë këmbimi në marrëdhënie ndërkombëtare.
Sipas informacioneve:
- persona të lidhur me mazhorancën kanë blerë prona në Zvërnec prej më shumë se një viti
- këto prona pritet të rishiten për projekte turistike të mëdha
- financimi lidhet me fonde nga Qatar
Operacioni është i parapërgatitur dhe ligjërisht i pastër në letër, por politikisht i rëndë: territori publik shndërrohet në instrument lobimi privat.
Ironia e Ramës: shfaqje force pas pazareve
Ironia e Ramës në Kuvend për “helikopterin amerikan” dhe thirrja për ta çuar ushtrinë amerikane në SPAK nuk janë humor spontan. Ato vijnë pas konsolidimit të kanaleve të tij në SHBA, përfshirë kontaktet përmes Jared Kushner, Richard Grenell dhe marrëveshjet e ndërmjetësuara nga Kastrati.
Takimi i fundit në Vlorë me Ivanka Trump nuk është ngjarje protokollare, por sinjal politik: Rama po shfaqet si “fitimtar” në luftën e lobimeve.
Dy kanale personale, një humbës i përbashkët
Në thelb, kemi këtë panoramë:
- Berisha lobon me miliona dollarë për të shpëtuar veten
- Rama lobon me territore, leje ndërtimi dhe projekte gjigante
- Kastrati shfaqet si hallkë financiare pragmatiste dhe operative mes politikës dhe biznesit
- institucionet shqiptare dhe diplomacia zyrtare janë anashkaluar
Pyetjet mbeten të pashmangshme:
- Ku i gjeti Berisha mbi 6 milionë dollarë për lobim?
- Kujt i përkasin realisht Zvërneci dhe Sazani që trajtohen si pronë private?
- Çfarë roli konkret ka Kastrati në ndërtimin e këtij kanali lobimi?
