Bashkia e Tiranës dhe Drejtoritë e Saj: Tendera pa Garë dhe Dëmtimi i Buxhetit të Shtetit

Bashkia e Tiranës, së bashku me drejtoritë e saj, vazhdon të mbajë vendin e parë për zhvillimin e tenderave pa garë, një praktikë që dëmton rëndë buxhetin e shtetit dhe favorizon disa kompani të caktuara. Një nga shkeljet më të fundit është realizuar nga Drejtoria e Përgjithshme e Rrugëve dhe Ndriçimit, e cila më 16 tetor 2024 shpalli një tender për “Blerje pllaka dhe bordura”, pa asnjë garë të vërtetë.

Sipas dokumenteve të tenderit, Bashkia kërkon furnizimin me materiale ndihmëse, si pllaka betoni për trotuare dhe vazo betoni për lule, por nuk ka specifikuar vendndodhjen e përdorimit të këtyre materialeve. Ky tender ka një fond të konsiderueshëm prej 270 milionë lekësh, por, siç ndodh shpesh, procedura ka qenë e mbyllur për çdo konkurrencë të vërtetë.

Komisioni i Vlerësimit ka skualifikuar tre kompani, duke argumentuar se ato nuk plotësonin të gjitha kriteret, pa ofruar asnjë detaj mbi këto shkelje. Kjo ka lejuar që firma “ARJEIL” SHPK, e cila ka paraqitur një ofertë prej 250 milionë lekësh (pa TVSH), të shpallet fituese, pa pasur asnjë konkurrencë tjetër. Kontrata është nënshkruar më 11 dhjetor 2024, dhe është bërë publike pa asnjë proces të rregullt konkurues.

Ky fenomen i tenderave pa garë është alarmuar edhe nga Open Data Albania, e cila ka vlerësuar se ky proces ka shenjën e “riskut të korrupsionit”, për shkak të skualifikimit të ofertave më të ulëta dhe përjashtimit të konkurentëve të mundshëm. Kjo praktikë është një shkelje flagrante e ligjit dhe një dëm i drejtpërdrejtë për buxhetin e shtetit, i cili ndihmon këto kompani të privilegjuara të përfitojnë pa konkurrencë.

Sipas raportit të Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH), një e treta e kontratave të realizuara nga Bashkia e Tiranës janë zhvilluar pa garë, duke favorizuar disa kompani të caktuara dhe duke e bërë të padrejtë sistemin e vlerësimit. KLSH ka ngritur shqetësimin për procedurat e padrejta të tenderimit dhe ka konstatuar se një pjesë e madhe e tenderave janë shpërndarë në mënyrë të pakontrolluar, duke i dhënë fitore vetëm disa kompani.

Në një tjetër rast, Drejtoria e Përgjithshme e Rrugëve dhe Ndriçimit ka zhvilluar dy procedura pa garë, me vlerë 25.6 milionë lekë, të cilat janë dhënë të gjitha për kompaninë “IDK Kontruksion”. Ky është vetëm një tjetër shembull i mundësisë së krijuar për korrupsion dhe abuzim me fondet publike. Procedurat kanë qenë të shoqëruara me flamurin e kuq nga Open Data Albania, për shkak të mungesës së konkurrencës dhe favorizimit të njëjtës kompani.

Raportet për korrupsion dhe abuzime me tenderat nuk janë të reja për Bashkinë e Tiranës. Pas hetimeve të SPAK, Erion Veliaj, kryetari i Bashkisë, është vënë nën hetim për korrupsion dhe fshehje pasurie, ndërsa disa nga drejtorët e tij janë akuzuar për favorizimin e kompanive të caktuara në tendera të ndryshëm. Hetimet janë ende në zhvillim, por deri tani ka pasur veprime të shumta hetimore, duke përfshirë sekuestrimin e pasurisë dhe kontrollin e llogarive bankare të Veliajt dhe anëtarëve të familjes së tij.

Një tjetër shqetësim përbëjnë edhe procedurat e tenderimit të materialeve për mirëmbajtjen e rrjetit semaforik dhe blerjen e semaforëve për pika të reja, të cilat janë shpallur pa konkurrencë dhe janë dhënë gjithashtu për “IDK Kontruksion”. Ky është një tjetër shembull i mënyrës sesi drejtoritë e Bashkisë së Tiranës përdorin buxhetin publik për të favorizuar kompani të caktuara, duke shkelur ligjin dhe duke dëmtuar konkurrencën e lirë.

Në përfundim, është e qartë se Bashkia e Tiranës dhe drejtoritë e saj vazhdojnë të përdorin tenderat pa garë si një mjet për të përfituar për disa kompani, ndërkohë që buxheti i shtetit dhe interesat publike dëmtohen rëndë. Ky është një problem serioz që kërkon hetime të thella dhe një reformë të vërtetë në menaxhimin e fondeve publike dhe tenderave.