Panele diellore dhe propagandë!

Nga Albert Mero

Nëse ka një skenar që përsëritet me rregullsi matematikore në prag të zgjedhjeve në Shqipëri, ai është përdorimi i burimeve publike për qëllime elektorale nga partia në pushtet. Në këtë cikël zgjedhor, skema e subvencionimit të paneleve diellore është e radhës në listën e vendimeve qeveritare që, ndonëse mbështillen me retorikën e mirëqenies publike, në të vërtetë kanë një qëllim shumë më të thjeshtë: sigurimin e votave për Partinë Socialiste në maj 2025.

Ministrja e Infrastrukturës dhe Energjisë, Belinda Balluku, ka lajmëruar hapjen e një thirrjeje të re për pajisjen e 2,000 familjeve me sisteme diellore për ngrohjen e ujit, me aplikimet që nisin më 24 shkurt—pikërisht dy muaj përpara zgjedhjeve. Për qeverinë, ky është një “investim në të ardhmen e qytetarëve”, por për ata që e shohin politikën shqiptare me syrin e dyshimit, është një skemë klasike e shpërndarjes së favoreve financiare për të blerë mbështetje në votime.

Ligji? Një pengesë e vogël, e anashkaluar me finesë

Kodi Zgjedhor, në nenin 91, është i qartë: katër muaj para zgjedhjeve ndalohet miratimi apo zbatimi i vendimeve që parashikojnë dhënie përfitimesh financiare për kategori specifike të popullsisë. Qeveria Rama ka gjetur një rrugë të thjeshtë për ta anashkaluar këtë ndalim: vendimi për subvencionimin është marrë në dhjetor 2024, ndërsa shpallja e aplikimeve ndodh vetëm tani. Teknikisht, qeveria mund të pretendojë se gjithçka është bërë në përputhje me rregullat, por thelbi mbetet i njëjtë—një strategji për të ndikuar zgjedhjet përmes fondeve publike.

“Ndërhyrje elektorale e maskuar si politikë publike,” e quan këtë manovër Dhimitër Zguro nga organizata “Qëndresa Qytetare”. Ai thekson se qeveria ka pasur të gjithë vitin 2023 për të miratuar dhe zbatuar këtë program, por e ka shtyrë enkas për prag zgjedhjesh, duke i dhënë Partisë Socialiste avantazhin e një skeme financiare që, në fund të ditës, mbush listën e përfituesve me votues potencialë.

Një strategji e vjetër: dhurata zgjedhore nga shteti

Subvencionimi i paneleve diellore nuk është rasti i vetëm i përdorimit të fondeve publike si armë elektorale nga mazhoranca. Në dhjetor 2024, qeveria aprovoi faljen e penaliteteve për ndërtimet pa leje—një vendim që favorizon mijëra qytetarë, shumë prej të cilëve janë pjesë e bazës së votuesve të PS-së. Për më tepër, pensionistët morën një bonus financiar, një tjetër skemë e njohur e qeverive shqiptare për të siguruar mbështetje elektorale.

Nëse shtojmë edhe shpërndarjen e certifikatave të pronësisë, përdorimin e faqeve zyrtare të institucioneve publike për propagandë, dhe shfrytëzimin e infrastrukturës shtetërore për fushatë, bëhet e qartë se qeveria ka ndërtuar një makineri të tërë që e vë shtetin në shërbim të fitores në zgjedhje.

Një garë e pabarabartë: Kur qeveria bëhet sponsor i fushatës

Në vendet demokratike, zgjedhjet janë një garë idesh dhe programesh politike. Në Shqipëri, zgjedhjet janë gjithnjë një garë ku mazhoranca përdor avantazhin e saj financiar për të dominuar terrenin politik. Kjo jo vetëm që dëmton opozitën—e cila nuk ka në dispozicion miliarda nga buxheti i shtetit—por krijon një precedent të rrezikshëm ku qytetarët mësohen të presin “dhurata” në prag të votimeve, duke e kthyer demokracinë në një pazar elektoral.

Por a do ta ndalojë dikush këtë fenomen? Deri më tani, KQZ ka treguar se është një vëzhgues pasiv i shkeljeve të qeverisë. Edhe kur “Qëndresa Qytetare” denoncoi përdorimin e faqeve zyrtare të institucioneve për propagandë partiake, çfarë ndodhi? Postimet u fshinë dhe çështja u mbyll pa asnjë pasojë. Me këtë logjikë, mazhoranca mund të vazhdojë të përdorë shtetin për të blerë vota, sepse e di që nuk do të ketë asnjë ndëshkim real.

A do të funksionojë kjo strategji në maj 2025?

Nëse historia përsëritet, Partia Socialiste do të arrijë të sigurojë një pjesë të votave përmes kësaj skeme. Por një element i ri mund të ndryshojë llogaritë: shqiptarët janë më të vetëdijshëm se kurrë për këto manipulime. Rritja e numrit të të pavendosurve në sondazhe tregon se shumë votues nuk janë më aq të lehtë për t’u blerë. Nëse opozita dhe shoqëria civile arrijnë të demaskojnë këto praktika dhe të kanalizojnë pakënaqësinë në një votë ndëshkuese, atëherë kjo skemë mund të mos jetë aq e suksesshme sa qeveria shpreson.

Një gjë është e sigurt: në Shqipëri, pushteti nuk fitohet me ide dhe projekte, por me përdorimin strategjik të shtetit. Dhe sa kohë që institucionet që duhet ta ndalojnë këtë fenomen qëndrojnë indiferente, shqiptarët do të vazhdojnë të jenë spektatorë të të njëjtës farsë zgjedhore, ku qeveria shpërndan favore dhe pastaj mblen faturën më 11 maj në kutinë e votimit.