Rreth 450 tendera me vlerë mbi 110 milionë euro gjatë viteve të fundit.

450 Tendera, 110 Milionë Euro dhe Klientelizmi i Çiftit Jaho-Rizaj në Sektorin e Shëndetësisë

Në skenarin e korrupsionit që po dëmton thellësisht sektorin e shëndetësisë në Shqipëri, një emër që del shpesh në raportet e auditimeve është ai i kompanisë farmaceutike OES Distrimed, pronë e çiftit Orjada Jaho dhe Ermal Rizaj. Me një bilanc prej 450 tenderash dhe një vlerë totale prej mbi 110 milionë euro, kjo kompani është kthyer në një nga përfitueset kryesore të fondeve publike të shëndetësisë, veçanërisht gjatë mandatit të ministres Ogerta Manastirliu.

Klientelizëm dhe procedura të dyshimta

Pas kompanisë ABI’S (Devis) shpk, që i përket të njohurit të botës së krimit Lefter Lamaj, OES Distrimed renditet si përfituesja e dytë më e madhe e tenderave në këtë sektor. Ajo ka fituar kontrata publike të dyshimta, shpesh me oferta afër fondit limit, një praktikë e zakonshme kur procedurat tenderuese janë klienteliste dhe paracaktuara.

Një pjesë e stafit të Ministrisë së Shëndetësisë, sipas raportimeve, është shndërruar në një mekanizëm burokratik që ekziston vetëm për të “kopsitur” dokumentet e tenderave për këtë kompani, e cila më pas transferon paratë publike në xhepat e pronarëve të saj.

Auditimet dhe shkeljet

Sipas raporteve të Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH), kompanisë OES Distrimed i janë dhënë kontrata edhe kur:

•Nuk ka plotësuar kriteret ligjore të tenderit.

•Ka përdorur dokumente të dyshuara të falsifikuara.

•Ka manipuluar procesin tenderues në bashkëpunim me autoritetet kontraktuese.

Raportet vënë në dukje se ky klientelizëm nuk është vetëm një rast sporadik, por një model i përhapur në sektorin e shëndetësisë. Edhe Autoriteti i Konkurrencës ka konstatuar shkelje nga OES Distrimed, duke evidentuar praktika monopoliste dhe mbyllje të konkurrencës së lirë.

Pandemia si mundësi për pasurim

Gjatë pandemisë, kur fondet publike duhej të përdoreshin për të mbrojtur qytetarët, ato u kanalizuan në skema të dyshimta. Një prej rasteve më flagrantë është tenderi për blerjen e kiteve për testimin e qytetarëve për Covid-19. Ministrja Manastirliu, sipas burimeve, paracaktoi kompaninë OES Distrimed si fituese, duke vendosur një afat absurd prej vetëm dy orësh për dorëzimin e testeve – një kriter që vetëm kjo kompani mund ta përmbushte, ndërsa çmimi ishte shumë më i lartë se tregu.

Ku është SPAK?

Këto shkelje kërkojnë hetim të thelluar nga SPAK. Si është e mundur që një kompani farmaceutike, pjesë e një rrjeti klientelist, vazhdon të përfitojë tendera me vlerë të jashtëzakonshme, ndërkohë që ligjet dhe procedurat shkelen hapur?

Në vend të ofrimit të një shërbimi më të mirë për qytetarët, paratë publike po zhduken në xhepat e disa individëve. Klientelizmi, korrupsioni dhe mungesa e përgjegjësisë po minojnë seriozisht sistemin e shëndetësisë dhe besimin e qytetarëve.

Kjo është një thirrje që SPAK dhe organet e tjera ligjzbatuese të ndërhyjnë për të ndalur këtë model shkatërrues. Shqipëria nuk mund të përballojë më një sistem ku shëndeti i qytetarëve shitet për përfitime private!

Kontrolli i Lartë i Shtetit pothuajse çdo vit auditon Ministrinë e Shëndetësisë, si dega e qeverisjes më e ekspozuar nga skemat korruptive. Në disa raporte të KLSH, gjatë aditimit të procesurave tenderuese, del në pah kompania çiftit Orjada Jaho dhe Ermal Rizaj, e cila ka fituar tendera në mënyrë të paligjshme, pa plotësuar kriteret e shpalluara nga autoriteti kontraktues dhe me dokumente të falsifikuara.

Në disa raste edhe nga Autoriteti i Konkurrencës janë evidentuar shkelje të ligjit nga kompanitë farmaceutike në vend, duke përfshirë edhe kompaninë OES Distrimed, pjesë e rrethit klientelist të Manastirliut.

Miliona euro para publike ka ndarë Manastirliu me shoqen e saj Orjada Jaho gjatë pandemisë. Në një rast, i cili duhet të bëhet shembull nga SPAK, Manastirliu paracaktoi me pazar në tavolinë kompaninë OES Distrimed fituese të tenderit për blerjen e kiteve mjekësore për të testuar qytetarët për koronavirusin, duke vendosur si kusht që kompania t’i sillte testet për Covid-19 brenda dy orëve kundrejt një çmimi arbitrar.