35 vite përdorim për OJF-në franceze “Art-Explore
Pas protestës pranë Vilës nr. 31, kryeministri Edi Rama e cilësoi ngjarjen si sulm ndaj një qendre arti të financuar nga Franca dhe si rrezikim të jetës së artistëve të huaj. Deklarata u amplifikua nga ministra, deputetë dhe media pranë qeverisë, duke e paraqitur objektin si investim kulturor francez.
Dokumentet zyrtare tregojnë një tjetër panoramë financiare.
1. Investimi: 100% nga taksat e shqiptarëve
Më 29 maj 2023, Drejtoria e Shërbimeve Qeveritare njoftoi tenderin për rikonstruksionin e Vilës nr. 31 me vlerë 1.3 miliardë lekë (me TVSH). Kontrata iu dha kompanisë private “Valona Konstruksion” sh.p.k., e cila realizoi punimet sipas projektit dhe brenda afateve.
Burimi i financimit: buxheti i shtetit. Nuk rezulton financim nga shteti francez apo nga vetë OJF-ja për rikonstruksionin kapital të objektit.
2. Vendimi politik: kalimi te Ministria e Kulturës dhe skema e përdorimit
Pesë muaj pas shpalljes së tenderit dhe ende pa përfunduar rikonstruksioni, me Vendimin nr. 570, datë 11 tetor 2023, kryeministri Edi Rama kaloi vilën në administrim të Ministrisë së Kulturës.
Objekti u riemërtua “Vila Art Rezidencë–Tirana” dhe u parashikua t’i jepet me koncesion OJF-së franceze Art-Explore për një afat 35-vjeçar përdorimi.
Afati: 35 vite.
Forma: koncesion përdorimi.
3. Qiraja: ekuivalente me faturat e energjisë, ujit dhe mirëmbajtjes
Tarifa mujore e qirasë është përcaktuar të jetë ekuivalente me shpenzimet mujore të energjisë elektrike, ujit dhe mirëmbajtjes së objektit. Pra, nuk parashikohet një qira tregu apo kthim financiar proporcional me investimin publik prej 1.3 miliardë lekësh.
Sipas informacioneve të publikuara, OJF-ja nuk ka paguar energjinë dhe ujin, ndërkohë që struktura e qirasë është e lidhur pikërisht me këto zëra.
4. Financim shtesë: 3 milionë euro në vitin 2025
Gjatë vitit 2025, qeveria shqiptare i ka akorduar OJF-së rreth 3 milionë euro për programe artistike, me argumentin e nxitjes, përzgjedhjes, mbështetjes dhe promovimit të artistëve të rinj shqiptarë.
Kjo do të thotë:
- Rikonstruksioni kapital: 1.3 miliardë lekë nga buxheti.
- Përdorimi 35-vjeçar: koncesion për një OJF të huaj.
- Qiraja: e lidhur me kosto operative bazë.
- Financim programor shtesë: 3 milionë euro në një vit.
5. Debati real: investim kulturor apo transferim i pasurisë publike?
Deklarata se objekti është “i financuar nga Franca” nuk përputhet me dokumentacionin e tenderit dhe vendimeve të qeverisë. Investimi i rikonstruksionit rezulton i mbuluar nga taksat e qytetarëve shqiptarë.
Çështja thelbësore nuk është arti. Çështja është struktura financiare dhe kontraktuale:
- Pse një pasuri publike e rikonstruktuar me fonde publike jepet për 35 vite me një qira minimale operative?
- Cili është modeli ekonomik që justifikon këtë raport mes investimit fillestar dhe të ardhurave të pritshme për shtetin?
- A është kryer analizë kosto–përfitim përpara dhënies së koncesionit?
Vila 31 nuk është më thjesht një simbol historik. Është një test transparence mbi mënyrën si menaxhohen asetet publike: kush investon, kush përfiton dhe me çfarë kushtesh kontraktuale për tre dekada e gjysmë.
