Si u manipuluan tenderët e shëndetësisë dhe përse u përjashtua nga prokurimet publike?

Një nga skandalet më të rënda të korrupsionit në sistemin e shëndetësisë shqiptare shpërtheu me vendimin e Agjencisë së Prokurimit Publik (APP) për të përjashtuar nga tenderët për një periudhë 12-mujore kompaninë MSE shpk, e cila ka përfituar dhjetëra milionë euro nga institucionet shtetërore përmes kontratave të dyshimta.

Ky vendim shënon një pranim zyrtar se tenderët e zhvilluar në Qendrën Spitalore Universitare “Nënë Tereza” (QSUT) kanë qenë të manipuluar, duke vërtetuar dyshimet për lidhje të ngushta mes drejtuesve të spitalit dhe kompanive të favorizuara.

1. Mashtrimi i QSUT-së: Si MSE manipuloi tenderin?

Sipas dokumenteve , vendimi për përjashtimin e MSE u mor më 13 shkurt 2025, nga Drejtoria Juridike dhe e Monitorimit të Procedurave të APP. Arsyeja kryesore e këtij përjashtimi ishte paraqitja e dokumentacionit me të dhëna të rreme për të fituar kontratën publike për mirëmbajtjen e pajisjeve të mëdha mjekësore të prodhuesve Philips, Siemens, Toshiba dhe GE Healthcare për një periudhë 24-mujore.

Veçanërisht, Lot 1 i tenderit, me objekt “Mirëmbajtje e pajisjeve të mëdha mjekësore të prodhuesit Philips”, kishte një fond limit prej 88.8 milionë lekësh dhe u zhvillua nga QSUT më 30 nëntor 2023. Megjithëse MSE shpk u kualifikua si fitues, një ankesë nga kompania konkurrente “Health & Light” ekspozoi mashtrimin duke paraqitur prova se dokumentet e MSE përmbanin informacione të rreme për të përfituar tenderin.

2. Lidhjet e dyshimta mes MSE dhe drejtuesve të QSUT-së

Ky skandal nuk është i izoluar. MSE shpk dikur ka pasur si pronar Arbër Teqjan, djali i Arjana Strakoshës, nëndrejtoreshë e QSUT-së. Ky fakt tregon një konflikt interesi të qartë, pasi kompania e lidhur familjarisht me një drejtues të rëndësishëm të QSUT-së ka përfituar një sasi të madhe fondesh publike nga tenderët e këtij institucioni.

Në një përpjekje për të shmangur përgjegjësinë dhe për t’i shpëtuar hetimeve, në qershor 2023, MSE ndryshoi strukturën e saj pronësore, duke transferuar 80% të aksioneve tek një kompani e regjistruar jashtë Shqipërisë, “Cambridge Pathology B.V.”.

Kjo lëvizje sugjeron një skemë klasike të “pastrimit të gjurmëve”, ku një kompani e lidhur me korrupsionin transferon pronësinë tek një entitet të huaj për të shmangur ndëshkimin ligjor.

3. APP konfirmon manipulimin e tenderëve në QSUT

Vendimi i Agjencisë së Prokurimit Publik është një pranim zyrtar se QSUT ka zhvilluar tendera të dyshimtë dhe të paracaktuar. Në bazë të nenit 78 të ligjit të prokurimit, APP ka të drejtë të përjashtojë çdo operator ekonomik që keqinformon apo dorëzon dokumente të rreme për të përfituar fonde publike. Në këtë rast, MSE shpk u dënua me një ndalim 12-mujor për të marrë pjesë në tenderë publikë.

Megjithatë, ky dënim është tepër i lehtë krahasuar me dëmin e madh ekonomik që ka shkaktuar kjo kompani, duke përfituar miliona euro përmes procedurave të manipuluara. Pyetja që mbetet është: A do të nisë SPAK një hetim penal për këtë rast, apo gjithçka do të mbyllet me një dënim simbolik?

4. Çfarë tregon ky skandal për prokurimet publike në Shqipëri?

Ky rast ekspozon një nga mënyrat kryesore se si zhvillohet korrupsioni në sistemin e shëndetësisë në Shqipëri:
• Kompanitë me lidhje politike ose familjare me drejtuesit e institucioneve publike, marrin kontrata të majme pa konkurrencë të ndershme.
• Kur ekspozohen skandalet, pronësia e kompanive ndryshohet formalisht, për të shmangur hetimet dhe për t’u rikthyer sërish në tenderë të rinj.
• Institucionet shtetërore si QSUT nuk kryejnë një vlerësim të rreptë të dokumenteve të dorëzuara nga operatorët ekonomikë, duke lejuar manipulime të hapura.
• Mungesa e ndëshkimeve të forta nxit përsëritjen e këtyre skandaleve, pasi kompanitë e përfshira përjashtohen vetëm për një periudhë të shkurtër kohore, pa pasoja ligjore afatgjata.

Ky rast nuk duhet të kalojë në heshtje. Përjashtimi 12-mujor i MSE shpk është një masë administrative, por ajo që duhet të ndodhë është një hetim penal nga SPAK për të zbuluar:
1. Sa tenderë të tjerë ka fituar MSE nëpërmjet mashtrimeve?
2. A ka pasur bashkëpunim mes drejtuesve të QSUT-së dhe MSE për të siguruar këto kontrata?
3. Pse ndryshimi i pronësisë së kompanisë nuk është hetuar si një përpjekje për të fshehur korrupsionin?
4. A do të ndëshkohen drejtuesit e QSUT-së që kanë lejuar këtë mashtrim?

Deri më tani, qeveria shqiptare dhe institucionet e drejtësisë kanë dështuar të luftojnë korrupsionin në sistemin shëndetësor, duke lejuar kompani të tilla të vazhdojnë aktivitetin e tyre pa pengesa. Nëse nuk ndërmerren masa të forta, skandale të tilla do të përsëriten pafundësisht, duke dëmtuar shërbimin shëndetësor dhe duke vjedhur paratë publike që duhet të shkonin për trajtimin e pacientëve.

Publik.al do të vazhdojë të ndjekë këtë çështje dhe të raportojë mbi çdo zhvillim të mëtejshëm.