Në qytetet e mëdha të vendit, si Tirana, Durrësi, Elbasani dhe Fieri, varfëria urbane është kthyer në një fenomen alarmant. Sipas të dhënave të Eurostat, 41.8% e popullsisë urbane në Shqipëri jeton nën rrezikun e varfërisë, gati dyfish më shumë se mesatarja e vendeve të Bashkimit Europian, që luhatet rreth 21%.

Ndërsa vende si Çekia, Sllovakia dhe Polonia shënojnë nivelin më të ulët të rrezikut me vetëm 11–12%, Shqipëria renditet mes vendeve më problematike bashkë me Belgjikën, Spanjën dhe Italinë. Ky kontrast tregon boshllëqet e mëdha mes standardit shqiptar dhe atij europian.

Shkaqet kryesore: paga të ulëta, informalitet dhe kosto të larta jetese

Pagat në sektorët urbanë mbeten shumë poshtë mesatares europiane. Një pjesë e madhe e punonjësve punojnë pa kontrata e sigurime, duke mbetur jashtë skemave të mbrojtjes sociale dhe pensioneve.

Nga ana tjetër, kostoja e jetesës në qytete është më e lartë: qiratë, energjia, uji dhe shërbimet bazë rëndojnë mbi familjet, duke mos qenë në përpjesëtim me të ardhurat.

Migrimi dhe urbanizimi i pakontrolluar

Qytetet e mëdha kanë përthithur migrim të brendshëm të vazhdueshëm, duke krijuar periferitë e mbushura me strehim informal dhe mungesë akses në shërbime publike. Kjo ka thelluar hendekun social dhe ka shtuar numrin e familjeve të ekspozuara ndaj varfërisë.

Politikat sociale, të pamjaftueshme dhe jofunksionale

Skema e ndihmës ekonomike është e kufizuar dhe shpesh nuk targeton familjet më në nevojë. Sistemi i taksave dhe përfitimeve sociale nuk arrin të krijojë një rrjet sigurie për shtresat e varfra, ndryshe nga praktikat e BE-së.

Çfarë bën BE-ja që Shqipëria nuk e bën?

• Banesa publike dhe subvencionim qirash për familjet me të ardhura të ulëta dhe të rinjtë.
• Politika për fuqizimin e arsimit dhe trajnimeve profesionale, duke përgatitur të rinjtë për tregun urban të punës.
• Mbështetje për gratë përmes rritjes së aksesit në çerdhe e kopshte, duke lehtësuar punësimin e tyre.
• Formalizim i tregut të punës, duke garantuar kontrata dhe sigurime për punonjësit urbanë.

Shqipëria përballë një alarmi social

Shifrat tregojnë qartë: varfëria urbane nuk është thjesht një pasojë e të ardhurave të ulëta, por rezultat i një politike ekonomike dhe sociale të dështuar. Pa ndërhyrje serioze, qytetet shqiptare rrezikojnë të kthehen në vatra të pabarazisë dhe përjashtimit social.

Ky është realiteti që pasqyron kontrastin mes retorikës zyrtare dhe jetës së përditshme në qytetet shqiptare – një Shqipëri urbane që varfërohet përditë më shumë.